“Яблычак ад яблынькі далёка не коціцца”, – любіла прыгаворваць суседка, калі адчытвала Галіну Пятроўну за свавольнікаў-унукаў, якія то сабаку яе быццам бы дражняць, то кветкі ў гародзе топчуць.
“Бабулечка, – апраўдваліся хлопцы. – Жук сам, калі ўбачыць нас у двары, брэша. А ў суседскі кветнік мы толькі адзін раз лазілі, па мячык”. Жанчына гладзіла іх па чарнявых галоўках, плакала. Нялёгка было падымаць адной унукаў. За невялікую зарплату апранаць, абуваць. Яно, канешне ж, можна падаць на дачку і зяця ў суд, пазбавіць іх бацькоўскіх правоў і атрымліваць пенсію. Ды рука не падымалася. Маці ўсё яшчэ верыла, што зможа іх настроіць на правільны лад жыцця.

Час між тым ішоў. У клопатах, турботах сама не заўважыла, як хлопцы закончылі па дзевяць класаў. Адразу адзін, а пасля і другі паступілі ў вучылішчы. “Бабуля, я сёння ў цябе начаваць не буду, да бацькоў пайду”, – ставіў яе раніцай перад фактам Сашка. “А можна я таксама ў іх заначую. Тым больш, што памыцца трэба?” – прасіўся меншы, Колька. Яна дазваляла. Ці ж будзеш разлучаць дзяцей з бацькамі? Хоць і бесталковыя яны, але ўсё ж калі-нікалі прасыхаюць ад гарэлкі. Наводзяць парадак у сваёй гарадской кватэры, прыходзяць, дапамагаюць па гаспадарцы.

“Ой, Пятроўна, ты глядзі. Прывучаць яны хлопцаў да гарэлкі, тады наплачашся”, – зайшоўшы на агеньчык, час ад часу выказвала свае меркаванні суседка. Галіна Пятроўна адмоўчвалася. Што тут скажаш, калі і сама пра гэта кожны дзень думала.

Сэрца ныла, балела нездарма. Хлопцы і сапраўды праз нейкі час сталі прыкладацца да чаркі. Пакуль яшчэ хадзілі ў вучылішча, так-сяк, з дапамогай выкладчыкаў і майстра яна імі кіравала. А ўладкаваліся на працу, пайшло, як кажуць, паехала.

Ні адзін, ні другі больш за месяц на адной рабоце не затрымліваліся. Зарплату атрымаюць – і да мамкі з таткам у госці. Пакуль не праса­дзяць, да бабулі не прыходзяць. А як стане голадна і холадна, цягнуцца ўсім сямействам. Канешне ж, клянуцца, што больш спіртнога ў рот не возьмуць, што пойдуць працаваць, стануць атрымліваць грошы і жыць па-чалавечы. Верыла яна ім ці не, адзін Бог ведае. Ды прагнаць не магла.

Нядаўна Галіне Пятроўне споўнілася 70. Яна ўсё яшчэ працуе. Прыбіральшчыцай. Хоць і невялікі заробак, ды прыбаўка да пенсіі. Ёй жа цяпер і за кватэру дачкі плаціць даводзіцца. “Розуму ты не маеш, – кажуць ёй сваякі, – плюнь на іх, хай бамжуюць”. “Не магу, пакуль жывая”, – змахвае з вачэй слёзы жанчына.

Некалькі месяцаў таму з Расіі, дзе ўжо жыве гадоў 20, прыязджаў малодшы сын Галіны Пятроўны. Абодвух пля­меннікаў ён вы­рашыў забраць з сабой, сястру з мужам – таксама. Кажа, сябра пачынае будаваць у прыгарадзе сабе дом. Рукі рабочыя – пазарэз патрэбныя. Усе чацвёра будуць там пад прыглядам, ды і грошы заробяць.

“Адпачнеш ты хоць, Пятроўна, – шкадуюць жанчыну знаёмыя. – А ці ж я стамілася? Хіба што спакайней будзе. А на работу хадзіць усё адно буду. З людзьмі весялей. Ды і хто ведае, як яно там атрымаецца. Раптам вернуцца. Зноў карміць, апранаць давядзецца. Што хочаце мне кажыце, а пакуль жывая, я іх не кіну”.

Марына СЛІЖ.