Вялікдзень – свята ўваскрэсення Хрыста. Але карані гэтага свята глыбокія і звязаныя з дахрысціянскім культам багоў расліннасці, якіх ушаноўвалі яшчэ ў Старадаўнім Усходзе.

У старажытных славян першапачаткова так называлася веснавое свята ў гонар сонца, абуджэння прыроды і надыходу “вялікіх дзён” палявых работ. Адсюль і назва.

Тыдзень перад Вялікаднем

Гэты час быў поўны клопатаў і хваляванняў. Шмат работы было ў жанчын. Яны гатавалі ежу і прыбіралі ў хаце. Мылі ўсё: падлогу, столь, сцены, сталы, лаўкі, бялілі печ.

Фарбавалі яйкі. У чацвер усе мыліся ў лазні, у ваду абавязкова клалі сярэбраную манету, каб увесь год быць чыстымі і здаровымі.

У пятніцу рабілі пасхі і кулічы, у суботу ўсю прыгатаваную ежу складвалі ў плецены кош, каб асвяціць яе ў царкве (касцёле). Вечарам святочна апраналіся, ішлі на богаслужэнне, дома заставаліся толькі старыя і дзеці. Пасля заканчэння службы, што доўжылася ўсю ноч, кожны гаспадар імкнуўся як мага хутчэй трапіць дадому, апярэдзіць суседа, бо, згодна з народным павер’ем, гэта павінна памагчы раней закончыць палявыя работы, вырасціць лепшы ўраджай.

У першы дзень Вя­лікадня нельга было пазычаць нікому з суседзяў або сваякоў. Любімай забавай было біццё і качанне яек.

На наступны дзень ездзілі і хадзілі ў госці адзін да аднаго. Хросныя бацькі прыходзілі з падарункамі да хрэснікаў.

Вялікдзень вітаем, гасцей сустракаем

Расцвітае раніца, а разам з ёй і вялікае свята – Вялікдзень. У кожным доме чысціня. За велікодным сталом збіраюцца родныя, сябры, знаёмыя. Вось некалькі рэцэптаў велікодных страў, паспрабуйце іх прыгатаваць – вам і вашым гасцям спадабаецца!

Заліўное “Яйкі Фабержэ”

10 яечных шкарлупін,

20 г жэлаціну,

1,5-2 шклянкі курынага булёну,

150-200 г вяндліны,

0,5 бляшанкі кансерваванай кукурузы ці зялёнага гарошку,

1-2 шт. балгарскага перцу, зяленіва пятрушкі.

З курынага супавога набору зварыце булён (булён пасаліце).

Жэлацін замачыце ў ахалоджаным булёне і пакіньце да набухання на 1-2 гадзіны.

Набухлы жэлацін пастаўце на пліту і награвайце, пакуль жэлацін цалкам не растворыцца (да кіпення не даводзьце). Яйкі вымыйце і вытрыце насуха. З тупога канца яйка зрабіце невялікія адтуліны (1,5-2 см)

пры дапамозе нажа. Бялок і жаўток выліце, іх выкарыстаеце для прыгатавання іншых страў.

Пустую яечную шкарлу­піну добра прамыйце ў мыльна-содавым растворы і добра прапалашчыце праточнай вадой. Падрыхтаваныя вымытыя і прасушаныя яечныя шкарлупіны для зручнасці пастаўце ў форму для яек.

Вяндліну парэжце кубікамі. З зялёнага гарошку ці кукурузы зліце вадкасць. Перац парэжце таксама кубікамі.

На дно пустой яечнай шкарлупіны пакладзіце кавалачкі балгарскага перцу і галінку пятрушкі. Зверху пакладзіце, чаргуючы, вяндліну, кукурузу, перац і пятрушку – такім чынам запоўніце ўсю свабодную прастору яечнай шкарлупіны да верху і заліце булёнам з раствораным у ім жэлацінам.

Пастаўце яйкі ў халаднаватае месца, каб застылі. Перад падачай на стол яйкі ачысціце ад шкарлупіны (як звычайныя вараныя яйкі) і пакладзіце заліўное на талерку і ўпрыгожце.

Салата “Белая бяроза”

200 г грыбоў (лясных ці шампіньёнаў), 1 цыбуліна,

300-400 г курынага філе,

3 яйкі, 2 свежыя агуркі,

100 г чарнасліву, маянэз.

Курынае філе адварыце да гатоўнасці, астудзіце і нарэжце саломкай, грыбы адварыце ў вадзе 10 хвілін і адкіньце на друшляк (шампіньёны адварваць не трэба), чарнасліў замачыце ў цёплай ва­дзе і пакіньце на 10-15 хвілін, затым зліце ваду і абсушыце. Адкладзіце 3-5 ягад чарнасліву для ўпрыгожвання і парэжце тонкай саломкай, астатні – кубікамі. Яйкі надзярыце на буйной тарцы.

Цыбулю парэжце дробна. Грыбы парэжце кубікамі ці саломкай. Абсмажце на алеі цыбулю, затым дадайце грыбы і смажце разам 7-10 хвілін, шампіньёны смажце ра­зам 15-20 хвілін. Агуркі парэжце саломкай.

Усё кладзіце слаямі, кожны прамазвайце маянэзам.

1-ы – чарнасліў

2-і – грыбы з цыбуляй

3-і – філе курынае

4-ы – яйкі

5-ы – агуркі

Зверху салату ўпрыгожце палоскамі чарнасліву ў выглядзе ствала бярозы.

Велікодная кветка

1 шклянка малака, 2 яйкі,

50 мл алею, 50 г масла,

0,75 шклянкі цукру, шчопцю солі, 4-5 шклянак мукі, 40 г дражджэй.

Для начынкі: 50-70 г разынак, 30 г цукатаў, 1/4 шклянкі цукру, 1 чайная лыжка ванільнага цукру, 2 сталовыя лыжкі масла (для змазвання цеста), 1 чайная лыжка карыцы (па жаданні).

Для апельсінавай глазуры: 2 сталовыя лыжкі цукровай пудры, 1-2 чайныя лыжкі апельсінавага соку.

Замясіце рошчыннае здобнае дражджавое цеста.

Разынкі вымыйце і абсушыце. Цукаты парэжце (калі яны надта вялікія).

Масла растапіце і асту­дзіце. Гатовае цеста рас­ка­чайце ў пласт таў­шчы­­нёй 0,5 см.

Змаж­це яго маслам (2 ста­­ло­выя лыжкі). Раў­на­мер­на размяркуйце па ім разынкі, цукаты, пасыпце цукрам, ванільным цукрам, па жаданні можна пасыпаць карыцай

З цеста скруціце рулет так, каб начынка апынулася ўнутры.

Рулет акуратна перанясіце на змазаную алеем бляху, скруціце ў кальцо. Краі рулета змажце яечным бялком, і добра злучыце. Пры дапамозе нажніц зрабіце невялікія надрэзы па ўсёй акружнасці кальца.

Кальцо пастаўце падыходзіць у цёплае месца на 20 хвілін. Як яно падыдзе, акуратна змажце ўзбітым жаўтком. Выпякайце ў нагрэтай да 190-200°C духоўцы 20-25 хвілін. Калі верх рулета добра зарумяніўся, але пірог яшчэ не гатовы – прыкрыйце яго фальгой і працягвайце пячы. Гатовы рулет дастаньце з духоўкі, загарніце ў чысты ручнік і пакіньце на 10-15 хвілін адпачнуць.

Затым паліце апельсінавай глазурай і ўпрыгожце разынкамі, арэхамі і цукатамі.

Для глазуры:

У прасеяную цукровую пудру паступова, невялікімі порцыямі дадавайце апельсінавы сок і добра расцірайце да атрымання аднароднай, не надта рэдкай масы. Глазуру перакладзіце ў невялікі цэлафанавы пакет, адрэжце маленькі ражок і нанясіце на рулет. Пакуль глазура не застыла, пасыпце рулет разынкамі, арэхамі і цукатамі.

Наталля БРОЎКА.