Хату ў вёсцы Валька купіла ў пачатку верасня. Невялічкую, недагледжаную, перакошаную. “Што ты будзеш рабіць з гэтай халупай?” – спачувальна пыталіся суседкі. “Адбудую” – смяялася жанчына. І ніхто не мог зразумець: аптымістка яна ці дзівачка.

“Бабы, трэба неяк новай суседцы дапамагчы, – падбухторвала, выганяючы раніцай у поле карову, вясковых жанчын Мар’я. – На пустое ж месца прыехала. Ні бульбіны, ні бурака. Што есць, чым жыве, адзін Бог ведае. У магазіне яе не бачылі, на двары не паказваецца, каб не здарылася чаго”.

Маладая суседка была дома. Клеіла ў пярэдняй хаце шпалеры. За кошык бульбы, што прынесла Мар’я, падзякавала. І тут жа спыталася, ці не патрэбная каму з жанчын дапамога. Маўляў, на работу пакуль не ўладкавалася, часу маю багата. Магу і бульбу дапамагчы выкапаць, і гарод убраць.

Працавала Валька на полі як заведзеная. Праўда, за дзень работы мех бульбы прасіла. Вяскоўцы былі не супраць. Хто ж табе будзе дарма спіну гнуць.

Месяц хадзіла ад хаты да хаты. Канешне ж, людзям было цікава, хто яна ды адкуль. Валянціна ахвотна расказвала. Праўда, у “паказаннях” блыталася. Адным казала, што перасяленка з Гомельшчыны, другім – з Магілёўшчыны. “Сям’і ў мяне няма, – скардзілася яна Мар’і. – Бацькі памерлі, а замуж так і не выйшла. “Нацярпелася я, дык нацярпелася, – расказвала яна ў час вячэры ў другой хаце. – Муж і біў, і з нажом за мной бегаў, і хату колькі разоў збіраўся падпаліць. Кінула яго, збегла, куды вочы глядзяць”. Людзі верылі і не верылі. А пасля вырашылі: навошта ім у чужым разбірацца, калі свайго ў кожнага хапае.

У лістападзе Валька прапала. Два тыдні вісеў на дзвярах яе хаты замок. А па першым снезе прыехала ў вёску на вялікай грузавой машыне, ды не адна, а з пляменнікам. “Гэта маёй роднай сястры сын, – расказвала суседкам, – пажыве ў мяне крыху, з рамонтам дома дапаможа. Тут жа як не круці, а без мужчыны – ніяк”.

Праз некалькі дзён яна ўжо хадзіла з тым пляменнікам па вёсцы пад руку. І калі хто пытаўся: “Хто ж гэта, Валечка?”, з усмешкай адказвала: “Муж мой новы”.

Не баба, а круцёлка нейкая. Вынеслі вердыкт суседкі. І палічылі за лепшае не чапаць яе наогул. Слухаць тыя казкі – сябе не паважаць…

Праз нейкі час Валянціна ўладкавалася на працу ў магазін. Пляменніка-мужа прыстроіла грузчыкам. Грашыма, што зараблялі, яны распараджаліся мудра. Купілі шыферу і перакрылі дах на доме, дарабілі да яго веранду, памянялі вокны, паставілі новую агароджу. “Гаспадары”, – казалі, гледзячы на іх старанні, людзі. І пачалі паважаць…

“Жанчынкі, міленькія, бярыце хлеба болей, я на пахаванне еду, дні тры не буду”, – размазваючы па твары слёзы, плакала магазіншчыца. “А хто ж у цябе памёр?” – спыталіся ў яе. “Мама”, – загаласіла на ўвесь магазін жанчына. Гледзячы на яе, людзі не асмеліліся сказаць: “Дык ты ж сірата?!”. Маўляў, чаго хацець ад круцёлкі. І тут нешта мудрыць!

Назад яна прыехала не адна. Прывезла з сабой дваіх дзяцей. Дачцэ было восем гадоў, сыну – 12. “Мае гэта дзеці, мае, – расказвала яна вясковым жанчынам, спецыяльна для якіх падрыхтавала памінальны стол. – З мамай маёй у суседняй вобласці жылі. Не магла я іх з сабой забраць, самі ж бачылі, якую хату купіла. Думала, наладзіцца ў мяне, забяру ўсіх да сябе. Не паспела”.

Муж у Валянціны і сапраўды быў “фрукт”. Выпіваў, любіў чужых жанчын, ды і грошы дадому нярэдка не даносіў. Дзе ён іх дзяваў, жонка не ведала. Ці ж даб’ешся ад такога чалавека праўды. Ды і пытацца часам баялася. Не з той ноты размову пачнеш, тыдзень фінгалам будзеш свяціць. Карацей, стамілася яна ад такога жыцця. Забрала дзяцей, паехала да маці ў вёску. Усё адно – ні жылля, ні жыцця, адны толькі слёзы.

Два гады існавалі яны ціха і мірна. Трымалі гаспадарку, садзілі гарод, ставілі на зіму нарыхтоўкі. З пенсіі маці куплялі хлеб, цукар, плацілі за газ і святло. За свае грошы Валянціна набывала адзенне, абутак і нават нешта адкладвала. Дзеці растуць, ці мала на што спатрэбяцца грошы.

Валодзя ў яе жыццё ўварваўся як вясенні вецер. Убачыла хлопца – і адразу ж згубіла галаву. “Кінь яго, – прасіла маці, – больш чым на 10 гадоў маладзейшы”. Яна ўсё разумела. Але каханне было мацнейшае.

Зразумеўшы, што ў сваёй вёсцы жыцця не будзе, яна звольнілася з працы, паклала ў кашалёк зэканомленыя грошы і паехала ў белы свет як у капейку. Людзі падказалі, дзе можна купіць таннае жыллё. Але яе зберажэнняў хапіла толькі на перакошаную, старэнькую хатку, у якой яны з Валодзем планавалі пачаць новае жыццё.

Плакалі з ёй разам вясковыя цёткі. У той дзень, напэўна, і пра падман Вальчын забыліся. Маўляў, саромелася жанчына, вось і гаварыла абы-што. А вось мянушка, Круцёлка, прыклеілася да іх сям’і, відаць, назаўсёды. Дзеці выраслі, унукі па вуліцы бегаюць. А спытаеш чые, Круцёлчыны, кажуць.

Марына СЛІЖ.