Фота Pixabay.com.

Доўгі дэкрэт дрэнна ўплывае на нараджальнасць у гарадах і запавольвае эканамічны рост у Беларусі. Пра гэта гаворыцца ў працы «Дэмаграфія і эканамічны рост» экспертаў Цэнтра эканамічных даследаванняў BEROC Кацярыны Борнуковой і Льва Львоўскага, піша партал thinktanks.by. Эксперты прапануюць варыянты вырашэння гэтых праблем.

Эксперты лічаць, што скарачэнне дэкрэтнага адпачынку нават на адзін год можа прывесці да істотнага росту беларускай эканомікі. Даследаванне паказала, што агульны эканамічны эфект ад пераходу на двухгадовы дэкрэт можа скласці 2,7% ВУП.

Зніжэнне эканамічнага росту, на думку Льва Львоўскага, адбываецца па некалькіх прычынах. Па-першае, жанчыны сядзяць у дэкрэце і не працуюць, гэта значыць не ўносяць ніякага ўкладу ў ВУП. Акрамя таго, пагаршаецца чалавечы капітал.

На думку Кацярыны Барнуковай, у 2018 годзе ў дэкрэтным адпачынку знаходзілася 5,98% працаздольнага насельніцтва. А калі б дэкрэт быў карацей на год, то 2% ад гэтай колькасці вярнуліся б да працы. Паводле ацэнкі экспертаў, з-за павелічэння занятасці рост ВУП склаў бы 1,3%.

Яшчэ 1,4% ўдалося б нарасціць за кошт невымывания чалавечага капіталу. Тут гаворка ідзе пра зніжэнне кваліфікацыі чалавека, калі ён доўга не працуе. Яго навыкі пагаршаюцца.

Кацярына Барнукова патлумачыла, што «чалавечы капітал – гэта агульнае мерка прадукцыйнасці». Калі чалавек працяглы час не працуе, ён адстае ад новых тэндэнцый, састарваецца як спецыяліст.

Гендарны разрыў зніжае ў некаторых жанчын жаданне працаваць

Трохгадовы дэкрэтны адпачынак дрэнна адбіваецца не толькі на ВУП, але і на стаўленні працадаўцаў да жанчын як да работнікаў. Ведаючы, што яны могуць сысці ў працяглы дэкрэт, многія менш ахвотна наймаюць жанчын на працу. Ці каб кампенсаваць свае магчымыя рызыкі больш нізкімі заробкамі, чым у мужчын.

Гэты гендэрны разрыў зніжае ў некаторых жанчын жаданне працаваць. А гэта адбіваецца на патрэбе ў яслях. З-за гэтага і тым жанчынам, якія хацелі б працаваць, складаней скарыстацца такімі паслугамі. Таму яны аддаюць перавагу альбо зусім не мець дзяцей, альбо менш, чым хацелася б. І гэта дрэнна адбіваецца на дэмаграфіі Беларусі.

Але эксперты ўдакладняюць, што такая праблема існуе толькі ў вялікіх гарадах. Таму што ў сельскай мясцовасці дапамогі па догляду за дзіцем часта вышэй за заробкі. Таму жанчыны аддаюць перавагу нараджаць па некалькі дзяцей, сядзець у дэкрэце і не працаваць.

Аплачваемы дэкрэтны адпачынак у Беларусі адзін з самых працяглых у свеце. Пры гэтым, як кажуць эксперты, беларускія дзеці па развіцці і стане здароўя нічым не адрозніваюцца ад сваіх аднагодкаў з іншых краінах.

Праблему дапамог бы вырашыць і дэкрэтны адпачынак для бацькі

Калі скараціць дэкрэтны адпачынак, гэта абернецца вялікімі дадатковымі выдаткамі на інфраструктуру, да прыкладу, будаўніцтва дадатковых дзіцячых садоў, лічаць эксперты.

Леў Львоўскі кажа, што трэба паспрабаваць больш эфектыўна выкарыстоўваць тыя, што ўжо ёсць, бо нараджальнасць падае і колькасць малых зніжаецца. Таксама эксперт кажа, што варта задумацца аб спрашчэнні заканадаўства ў плане стварэння прыватных дзіцячых садоў. Ён прапануе звярнуць увагу на адну з іх мадэляў – міні-яслі. Гэта калі адна жанчына сядзіць з 3-6 дзецьмі і гэтым самым дае магчымасць астатнім мамам працаваць. Стварыць нешта падобнае афіцыйна пакуль закон не дазваляе.

Яшчэ адзін момант, які дапаможа сумяшчаць бацькоўства і працу – стварэнне працоўных месцаў з гнуткім графікам.

На думку экспертаў, праблему дапамог бы вырашыць і дэкрэтны адпачынак для бацькі. Такое ўжо паспяхова практыкуецца ў некаторых краінах. Скажам, у Швецыі пэўную частку дэкрэта можа выкарыстоўваць толькі бацька, прывяла прыклад Кацярына Барнукова. Гэта паляпшае пазіцыі жанчын на рынку працы.

Эксперты прапануюць у цэлым змяніць у Беларусі ўяўленне пра мацярынства, таму што многім маладым жанчынам, якія жывуць у гарадах, яно бачыцца крыжам на кар’еры і ўзмацненнем залежнасці ад мужа.

«Трэба, каб гэтыя ўяўленні змяніліся і нараджэнне дзяцей стала часткай звычайнай сучаснага жыцця», – лічыць Леў Львоўскі.

Пытанне скарачэння аплачванага дэкрэтнага па доглядзе за дзіцем абмяркоўваецца ў Беларусі ўжо некалькі гадоў. Паменшыць яго на адзін год прапанаваў ў 2016 годзе Кірыл Руды, які на той момант быў памочнікам прэзідэнта. Праз нейкі час некалькі разоў чыноўнікі і парламентарыі то абвяргалі такую ​​магчымасць, то гаварылі пра яе эканамічнай мэтазгоднасці.

У Мінпрацы ў чэрвені 2018 года адзначалі, што дэкрэтны адпачынак не маюць намер скарачаць, «нягледзячы на ​​тое, што ў шматлікіх краінах ён значна карацей, чым у нас”. У ліпені гэтага года ў ведамстве пацвердзілі, што скарачэнне адпачнку па доглядзе за дзіцем ў бліжэйшы час не плануецца.

• Текст доступен на языке: Русский