Чацвёрты месяц працягваецца расследаванне па справе аб выбуху падчас салюту на Дзень незалежнасці. Увесь гэты час два супрацоўнікі расійскай фірмы «Піра-Рос» знаходзяцца ў СІЗА.

Сястра аднаго з іх расказала TUT.BY, што, па дадзеных фірмы, дзе працавалі фігуранты, іх дзеянні не маглі прывесці да трагедыі. «Мы гатовыя на любыя ўмовы, абы выцягнуць дзяцей з СІЗА, але меру стрыманьня не змяняюць, – адзначае суразмоўца. – І няма ніякай канкрэтыкі, колькі іх яшчэ будуць трымаць».

Абвінавачаныя па справе аб выбуху – 25-гадовы Максіміліян Сапронаў і 28-гадовы Канстанцін Дзянісаў. Абодва маюць вышэйшую адукацыю, у кампаніі «Піра-Рос» працавалі некалькі гадоў. Напярэдадні Дня незалежнасці яны прыбылі ў Мінск як кансультанты.

Сястра Канстанціна Дзянісава кажа, што для яе брата гэта была радавая камандзіроўка.

– Яны паехалі для аказання тэхнічнай дапамогі, – успамінае Ірына. – Канстанцін працаваў у фірме каля чатырох гадоў, прафесійна займаўся піратэхнікай. Для яго гэта была не першая такая камандзіроўка, то бок вопыт у яго быў. Як мы даведаліся аб затрыманні? У інтэрнэце ўбачылі артыкул, што ў Мінску адбыўся выбух. Ведаючы, што брат быў там і што затрымалі расійскіх рабят, склалі пазл. Я пачала абзвоньваць сяброў, розныя арганізацыі, каб пераканацца. А потым нам патэлефанавалі са Следчага камітэта і ўсе пацвердзілі.

Па словах Ірыны, кожны месяц сваякам даюць адно спатканне з Канстанцінам ў СІЗА. Абмяркоўваць ўмовы ўтрымання і крымінальная справа яны не могуць: гэта забаронена ўнутранымі правіламі. Па месцы працы брата Ірыне кажуць: хлопцы дапамагалі рыхтаваць феерверачныя вырабы да запуску, іх дзеянні не маглі прывесці да трагедыі, да выбуху прывялі іншыя дзеянні – няправільная закладка вырабаў у марціры.

– Нашы хлопцы не загружалі феерверк, гэтым займаліся выключна беларускія ваенныя, – падкрэслівае сястра Канстанціна Дзянісава. – Яны ажыццяўлялі подрэзку вырабаў, то бок здымалі абгортачную паперу, і пракатку. Тое ж рабілі і беларускія вайскоўцы. Але, наколькі нам вядома, акрамя двух грамадзян Расіі, па гэтай справе больш ніхто не затрыманы. Яшчэ адзін важны момант: хлопцы працавалі на тэрыторыі вайсковай часткі. За ўсё мерапрыемства адказваў камандзір, які бачыў, што робяць запрошаныя спецыялісты і яго падначаленыя, але ніякіх заўваг не рабіў, гэта значыць ён парушэнняў не ўсталяваў.

– Адна з версій – няправільная зарадка вырабаў. Калі шары не лезлі ў трубу, усё залежыць ад фізічнай сілы. Гэта значыць хтосьці не змог прапхнуць, а хтосьці змог. Шар мог затрымацца ў трубе, дзе і адбыўся выбух. Ні мой брат, ні Максіміліян не загружалі зарады ў трубы. Гэта рабілі беларускія ваенныя, правяраць павінны былі іх камандзіры. Па гэтым пытанні выказалася таксама Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі: дасведчаным шляхам ўстаноўлена, што дзеяньні такога характару не могуць прывесці да выбуху.

Ірына адзначае, што яе брат супрацоўнічае са следствам: дае паказанні, удзельнічае ў следчых дзеяннях. Сам абвінавачаны і яго сям’я разлічвалі, што меру стрымання яму зменяць.

– Мы адвакатам сказалі, што гатовыя на любыя ўмовы, каб выцягнуць з СІЗА рабят: і зняць кватэру ў Мінску, і выплаціць заклад, – але нам адмаўляюць. Думаю, іх трымаюць, таму што яны грамадзяне іншай краіны. Мы б хацелі, каб нашы хлопцы годна праходзілі следчыя дзеянні, маглі адстаяць свае правы. Зараз яны знаходзяцца ў замкнёнай дэпрэсіўнай прасторы, у якой душыць абстаноўка, дзе, груба кажучы, вар’яцеюць. Следчы кажа, што працягваюцца экспертызы па справе. Як доўга гэта будзе доўжыцца яшчэ, мы не ведаем, і ніхто нам не кажа.

Вядома, што кампанія «Піра-Рос» падала следству ўусю неабходную тэхнічную дакументацыю, следчы прыязджаў у Расію, каб дапытаць кіраўніцтва.

Мінабарона закупіла вырабы ў расійскай кампаніі «Піра-Рос», супрацоўнікі якой заяўлялі, што падчас салюту ў Мінску ўжываліся феерверкі ўласнай вытворчасці 2017 года выпуску. Кампанія ажыццяўляе пастаўкі прадукцыі для патрэб Мінабароны Беларусі шмат гадоў, сума кантракту – каля 20 млн расійскіх рублёў (звыш 300 тысяч долараў).

Па версіі следства, набытыя зарады для салюту не падыходзілі пад марціры, таму прадстаўнікі расійскай кампаніі-пастаўшчыка, а таксама беларускія вайскоўцы, якія рыхтавалі салют, абрэзалі зарады і ўкатывали іх аб цвёрдую паверхню, хоць маніпуляцыі з прафесійным піратэхнічным вырабам ў выглядзе разборкі і дапрацоўкі забароненыя. Акрамя таго, кіраўнік СК Іван Наскевіч адзначаў, што частка вырабаў былі са скончаным тэрмінам прыдатнасці.

– Дакладна ўстаноўлена, што самі зарады перад тым, як былі апушчаныя ў марціры, падвяргаліся механічнаму ўздзеянню, якое не прадугледжана тэхнічнай дакументацыяй, – заявіў Наскевіч. – Як прадстаўнікі расійскай фірмы, так і нашы вайскоўцы па іх рэкамендацыі падвяргалі зарады абразанню, укатывали іх аб цвёрдую паверхню, каб яны змясціліся. Нам трэба будзе высветліць тэхнічныя прычыны выбуху: гэтыя дзеянні прывялі да выбуху.

– Па грамадзянскіх нарматыўным правілах, маніпуляцыі з прафесійным піратэхнічным вырабам ў выглядзе разборкі, дапрацоўкі і г.д. – забаронены. Тым больш на такіх адказных аб’ектах, – адзначаў у каментары TUT.BY Канстанцін Марозаў, дырэктар кампаніі «Кальвін». 3 ліпеня яго супрацоўнікі працавалі з феерверкам каля гасцініцы «Беларусь» у Мінску.

– Гэта ўсё ж такі не палігон і не здымка фільма, дзе прысутнічае абмежаванае кола спецыяльных і навучаных асоб. 3 ліпеня паглядзець на салют прыйшла шматтысячная публіка. Па тэхнічнай дакументацыі, чарцяжах і хімскладу можна загадзя ўсё зразумець, таму пытанні не толькі да тых, хто зараджаў, але і да тых, хто закупляў і кантраляваў гэты працэс. Таксама магла згуляць ролю паруснасці, у той дзень было ветрана, і ўзвышэнне на 1,2-1,5 м ад узроўня зямлі пускавы платформы. Абвінавачванне прад’яўлена двум супрацоўнікам расейскай кампаніі «Піра-Рос», гэта кампанія з добрай рэпутацыяй, яна даўно на рынку. Трэба разумець, што два чалавекі фізічна не змаглі б змяніць усе вырабы.

Дзянісаву і Сапронову прад’яўлена абвінавачанне ў парушэнні правілаў абыходжання з піратэхнічнымі вырабамі, што пацягнула па неасцярожнасці смерць чалавека (ч. 2 арт. 299 КК, санкцыя артыкула прадугледжвае пакаранне ад 2 да 7 гадоў пазбаўлення волі).

Па дадзеных TUT.BY, расіяне не прызнаюць віну.

Два беларусы, якія мелі дачыненне да запуску салюту, праходзяць падазраванымі па справе, заяўлялі ў жніўні ў СК. Ці былі ў выніку ім прад’яўленыя абвінавачванні, у Следчым камітэце не паведамляюць. Вядома толькі, што следства па справе працягваецца.