«Калі я на кані, людзі не заўважаюць, што нешта не так». На манежы племконефермы «Палачаны» 17-гадовая Вольга Грыбовіч узлятае ў сядло: спачатку для размінкі, потым скакаць праз бар’ер. Дзяўчына бярэ повад у левую кісць. Правай у яе няма. Захопленасць марай зрабіла яе адзінай наезніцы-параспартсменкай ў краіне, дзе паралімпійскага коннага спорту не існуе.

Адкуль у жыцці Олі ўзяліся коні

Пра тое, што ў Волі аплазія (адсутнасць) правай кісці, яе мама Наталля даведалася не падчас цяжарнасці – пасля родаў.

– Вядома, цяжка перажывалі: Оля – доўгачаканае дзіця, – прызнаецца яна. – Дачка не пыталася, чаму ў іншых дзяцей так, а ў яе інакш. Проста, падрастаючы, сама стала хаваць ручку. У Олі ёсць пратэз, але яна яго не любіць – не жадае насіць.

У звычайны дзіцячы сад у Маладзечне дзяўчынку браць не хацелі – бацькам прыйшлося настаяць. Затое з навучаннем у гімназіі-каледжы мастацтваў праблем не было: хочаце займацца спевамі і тэатрам – калі ласка. Ад танцаў параілі адмовіцца.

Калі Оля была ў чацвёртым класе, памёр яе тата – адарваўся тромб.

– І засталіся мы ўтрох – я, старэйшы сын і Оля, – змаўкае мама.

Оля толкам не памятае, чаму ў сёмым класе пачала марыць аб яздзе на конях. Папрасіла маму катацца. Наталля адгаворваць не стала – хоць сама ніколі ў сядле не сядзела і коней, калі шчыра, пабойваецца.

– Яна вельмі хацела. А дзецям патрэбна свабода дзеянняў.

Наталля працуе санітаркай. Адразу спрабавалі звярнуцца ў спартыўную школу, дзе дзяцей трэніруюць бясплатна. Олю не ўзялі.

– Я разумею, – не крыўдзіцца дзяўчына. – Там жа адразу думаюць пра перспектывы ў спорце. У школе не зразумелі, для чаго мяне трэніраваць.

Мару Оля не пакінула. Як раз у сям’і з’явіўся кампутар, і дзяўчынка знайшла «Палачаны» пад Маладзечна. Там працаваў платны пракат коней – на «старыя» грошы 90 тысяч за занятак. Вырашылі звязацца з інструктарам пракату Алёнай Сівец праз знаёмую. Возьмецца Ці трэніраваць дзяўчынку з аплазія пэндзля?

– Мая рэакцыя была: «Божа, што рабіць?» Я ж нават не трэнер, я – інструктар, – тлумачыць сваю разгубленасць ад таго званка Лена. – Правяла 20 гадоў на стайні, ёсць разрад па конным спорце – але па адукацыі я мастацтвазнаўца. Патэлефанавала сябрам у Ратамку: «Адмовіць не магу. Можа, вы сутыкаліся з падобным? Можаце трэнера параіць?» Мне адказалі: «Лена, ніхто іншы займацца з ёй не возьмецца: гэта грошы і час. Калі хочаш, бяры і вучы».

Як Оля да Масквы даскакаць

– Адзін занятак, другое – відаць было, што дзяўчынка стараецца. Ёсць фота тых дзён: ў Волі – ўсмешка да вушэй, захапленне ў вачах неапісальнае! – смяецца Лена. – З таго часу пайшло-паехала. «Давай рыссю навучымся?» Навучыліся. «Давай на галопе?» Давай. Праз паўгода сталі скакаць невялікія бар’еры.

Трэніраваліся з іншымі дзецьмі. Праграма аднолькавая – без паблажак, падкрэслівае Алена. Павароты даваліся складаней, але ў нечым Оля нават пераўзыходзіла іншых наезнікаў.

– Яна добра сядзіць у сядле, моцна. У многіх спрацоўвае інстынкт самазахавання: па звычцы чапляемся за конь не нагамі, а рукамі. У Олі рукі – каб кіраваць.

Праз два гады дзяўчына пачала ўдзельнічаць у спаборніцтвах: спачатку межклубных, потым у рэспубліканскіх і камерцыйных стартах. Моцна хвалюецца перад кожным выездам.

– Каб дапусцілі спаборнічаць нароўні з усімі, трэба дазвол галоўнага суддзі, – тлумачыць Алена. – Але суддзя ніколі не супраць: мы прыносім во-о-ось такую ​​даведку, што Оля здаровая. Хіба што каня я імкнуся падабраць больш спакойнага, флегматычнага.

Спаборніцтваў па конным спорце для людзей з абмежаванымі магчымасцямі ў Беларусі для Олі не прадугледжана: акрамя сябе самой, спаборнічаць будзе не з кім. Але дзяўчынку ўжо двойчы запрашалі на Усерасійскія спаборніцтвы «Залатая восень». Сёлета сярод людзей з абмежаванымі магчымасцямі ў Падмаскоўі Оля была другой.

У маршруце рабочай сцежкі саступіла толькі Наталлі Жаваранкавай – спартсменка ўваходзіць у склад паралімпійскай зборнай Расіі па выездцы. У яе таксама аплазія кісці, толькі левай.

– На «Залатую восень» запрасілі Дзмітрыя Пяўцова, – успамінае Алена. – Арганізатары потым распавялі: збіраўся заскочыць на пяць хвілін. «Адкрыю ваш фестываль і паеду, часу няма». Але людзі, якіх ён убачыў, зрабілі такое ўражанне, што ён застаўся да фіналу.

Кожны дзень з коньмі

Трэніроўкі ў Волі двойчы на ​​тыдзень. Але на ферме яна ў якасці валанцёра кожны дзень.

– Так палюбіла стайню, што стала прыязджаць і без трэніровак. А потым думаю: «Чаго ж просто так сяджу?» Пачала дапамагаць Лене. Восем галоў коней на аднаго – гэта нямала.

– Подсядлаць, пачысціць, завесці каня ў стойла – гэта вялікая справа, – хваліць інструктар.

Раніцай у адзінаццацікласніцы – школа, днём і ўвечары – коні. З «Палачанаў» з’язджае каля дзесяці вечара. Дапазна сядзіць над урокамі – і з раніцы зноў у школу. Сярэдні бал у дзяўчыны – вышэй за восем.

У вучобе ёсць выходныя і канікулы. Коні перапынкаў не даюць. Лета Оля прапрацавала конюхам у калгасе: ўставала ў 6.30, чысціла коней, прыбірала за імі, паіла.

– Я сама абрала такі шлях. Тут я адчуваю сябе чалавекам, нароўні з усімі, – з усёй шчырасцю 17-гадовай дзяўчыны прамаўляе Оля.

Прыхільнасць да коней Алёна называе «хваробай коннікаў» – і таксама з ёй жыве. За чатыры гады раз з’ездзіла ў адпачынак, не дачакалася заканчэння, вярнулася да коней.

Оля прызнаецца: калі дапамагае з заняткамі ў пракаце, многія наведвальнікі не заўважаюць, што ў яе няма кісці. Тыя, хто звяртае ўвагу, потым кажуць: Оля іх матывуе. Яны ёю ганарацца.

– Я адказваю: «Можна мне такога не казаць?» – нават цяпер бянтэжыцца дзяўчына.

Мама адзначае: за чатыры гады з новым хобі Оля стала больш упэўнена ў сабе. Можа за сябе пастаяць.

Што будзе далей

Да лета жыццё Олі зменіцца – яна скончыць школу. Ёй марыцца: добра б вучыцца на трэнера па конным спорце!.. Але пакуль няма нават спартыўнага разраду – на думку Алены, пытанне ўпіраецца не столькі ў ўмення вучаніцы, колькі ў грошы.

– Конны спорт – адзін з самых дарагіх. Хочаш удзельнічаць у спаборніцтвах? Аплаці арэнду коні, унёсак за ўдзел, за пастой. Паездку ў Падмаскоўі спансавала Беларуская федэрацыя коннага спорту, але астатнія старты – за свой кошт. Каб вы разумелі: каля 100-130 долараў будзе каштаваць проста перавезці двух коней у Ратамку. Гэта я кажу пра бліжэйшы спаборніцтве – тыя, што ў іншых галінах, мы нават не разглядаем: выйдзе яшчэ даражэй.

Гэта ўжо не мара, а жыццё

– Оля са сваёй прыдзірлівасцю будзе выдатным заатэхнікам, – рацыянальна разважае настаўніца. – Трэнераў шмат, а добрага заатэхніка яшчэ пашукай! Заўсёды патрэбныя на стайні.

– Паглядзім, ці возьме мяне універ, – уздыхае Оля. Ёй не хочацца нават думаць пра тое, што прыйдзецца пакінуць «Палачаны».

Паміж сабой Лена і Оля ўжо абмяркоўвалі: быць можа, у Беларусі няма іншых коннікаў-параспартсменаў таму, што не ўсе вырашаюцца пра гэта марыць.

– У нас у грамадстве любяць вешаць ярлык. Ты інвалід? Вучыся ў спецыяльнай школе, хадзі ў асаблівы дзіцячы сад. Оля з гэтым сутыкалася.

Дзяўчына згаджаецца. Левай рукой звыкла абсякае другі свабодны, доўгі рукаў – такую ​​вопратку носіць амаль заўсёды.

– Я Оле кажу: так здымі ты гэтую чорную кофту, горача. Ледзь прымусіла белую кашулю купіць, – усміхаецца Алена. – Але гэта яе комплексы, з якімі мы змагаемся. Трэба шмат працаваць, не хавацца, не апранаць чорнае. Тымі ж інтэрв’ю яе разнявольвае. Давай, Оля, ты ў нас адна такая – можа, кагосьці заматывуеш.

• Текст доступен на языке: Русский