Фота osh.by.

У газеце «Сельская новь» (Омская вобласць, р.п. Маскаленкі), выйшаў артыкул, у якой мясцовы жыхар Валер Міхайлавіч Мацукоў (магчыма, што першапачаткова прозвішча было Мацук) шукае сваіх сваякоў у Ашмянах.

Тэкст артыкула з газеты «Сельская новь»:

«Жыццё пражыць, не поле перайсці» – у гэтай народнай мудрасці закладзены велізарны сэнс. Бо жыццёвы шлях кожнага чалавека па свойму ўнікальны і рэдка ён бывае гладкім і бесклапотным. Наш суразмоўца Валерый Міхайлавіч Мацукоў нарадзіўся ў Беларусі ў 1940 годзе.

Чэрвеньскі дзень сорак першага года, калі пачалася вайна, раптоўна змяніў жыццё падгадаванага дзіця, як і мільёны жыццяў нашых людзей. Сваіх бацькоў Валер Міхайлавіч не памятае, бо быў вельмі маленькім, і пра тое, што з імі здарылася, ён не ведае. Але некаторыя моманты дзяцінства жывыя да гэтага часу ў яго памяці.

– Помню моманты з дзяцінства, калі мне было чатыры-пяць гадоў. Доўгі час знаходзіліся ў вялікім будынку падобным на царкву, там я спрабаваў хавацца па кутах, да нас прыходзілі ксёндз і нямецкі афіцэр у мундзіры, як у фільмах пра вайну. Захаваліся яркія ўспаміны пра тое, як нас, дзетак, вязуць зімой на санях па лесе.

Стаўшы дарослым я зразумеў, што гэта былі партызаны, якія нас хавалі ў лесе, – успамінае Валерый Міхайлавіч. – Затым нас прывезлі ў Ашмяны. Памяць малюе карціну – вялікага пакоя, у якой мы абедалі, а з адкрытага акна пахне вясной. Нас там частавалі мёдам.

Аднойчы выхавальнік ўзяла мяне за руку і прывяла на могілках, на жаль, я не памятаю да чыіх магіл мы падыходзілі. Затым пасля вайны нас перавялі ў Гальшаны, гэта невялікі пасёлак у Ашмянскім раёне. Там быў ужо сапраўдны дзіцячы дом у заданні былога манастыра.

Цяжкі пасляваенны дзяцінства праляцела, Валер Міхайлавіч пакінуў сцены дзіцячага дома.

– Пасля дзіцячага дома я, як і многія нашы дзіцдомаўцы, паступіў у рамеснае вучылішча ў Мінску. Скончыўшы яго, атрымаў прафесію – слесар-зборшчык прамысловага абсталявання.

Па камсамольскай пуцёўцы быў накіраваны на цаліну, у Акмалінскую вобласць. Працаваў на зернесушылцы, жылі ў намётах непадалёк ад невялікай вёскі. Адпрацаваўшы там некаторы час, зноў вярнуўся ў Мінск, звярнуўся ў вучылішча, там мне дапамаглі з працаўладкаваннем, – распавядае Валерый Міхайлавіч. – У 1959 годзе ў іншы камсамольскай пуцёўцы быў накіраваны ў Омск, на працу па электрыфікацыі чыгунак.

Там я і яшчэ некалькі хлопцаў вырашылі атрымаць прафесію трактарыста, і былі накіраваныя ў Ачаір у школу механізацыі. Затым працаваў у саўгасе «Цалінны» Русскапалянскага раёна. Малады быў, не мог доўга сядзець на месцы.

У калгасе працавала брыгада геолагаразведкі, яны бурылі свідравіны на ваду, я прысуседзіўся да іх. Разам з гэтай брыгадай аб’ездзіў амаль усю вобласць. Затым перайшоў у будаўнічую брыгаду, якая працавала ў Паўночным Казахстане.

У пачатку шасцідзесятых, калі абзавёўся сям’ёй, з’явіліся дзеці, вырашылі асесці ў Маскаленскам раёне, у жонкі тут жылі сваякі. Працаваў у «Міжкалгасбудзе», скончыў курсы кіроўцаў. Працаваў кіроўцам, кранаўшчыком да самай пенсіі.

За ўвесь гэты час Валер Міхайлавіч не раз задумваўся пра свае карані, але спробы знайсці сваіх сваякоў не далі вынікаў.

– Калісьці ў газеце «Труд» чытаў пра горад Ашмяны і сустрэў там прозвішча Мацук, я адклаў газету, вырашыў папазней напісаць, але, на жаль, страціў тую газэту. Спрабаваў пісаць у адміністрацыю гэтага горада, але адказу не атрымаў, – кажа Валерый Міхайлавіч.