Грыгішкес сёння.

Беларускі хлопец з вёскі Хаценчыцы, што на Вілейшчыне, сто гадоў таму пабудаваў папяровую фабрыку ў прыгарадзе Вільні (горад тады быў тэрыторыяй Польшчы). А паселішча пры ім назваў Грыгор’ева, бо звалі хлопца Рыгор Курэц, піша blisch.by.

Калі Грыгор’ева стала літоўскім, яно трансфармавалася ў Грыгішкес – зараз гэта бліжэйшае да сталіцы Літвы мястэчка з насельніцтвам 11 тысяч чалавек. Фабрыка па-ранейшаму працуе, з’яўляючыся найбуйнейшым у балтыйскіх краінах вытворцам туалетнай паперы, ручнікоў, кардона. На днях яна ўляпаліся ў жорсткі скандал: клайпедскае падраздзяленне прызналася ў зліве тэхнічных вод ў мора. Буйныя гандлёвыя сеткі ўзяліся байкатаваць прадукцыю Grigeo, грамадскасць абураецца.

У складзе Грыгішкеса закансерваваўся і працягвае чэзнуць фактурны пасёлак для рабочых, збудаваны яшчэ ў канцы 1940-х гадоў. Яго я і паехаў глядзець.

Грыгішкес гэта не проста горад-спадарожнік Вільні – ён адміністрацыйна з’яўляецца часткай яго гарадскога самакіравання. Калісьці быў тыповым монагорадам, дзе пераважна ўсё насельніцтва працавала на адным прадпрыемстве, але ўсё даўно змянілася. Папяровая фабрыка патрабуе толькі 800 пар рабочых рук, а ратоў ў Грыгішкісе больш за 11 тысяч. Зразумела, вялікая іх частка па раніцах імчыць у сталіцу, балазе да сталіцы ходзіць звычайны гарадскі аўтобус.

Такіх грыгішкесаў па ўсёй тэрыторыі былога СССР сотні калі не тысячы. Ёсць галоўная вуліца, ёсць грамадскі цэнтр, ёсць хмурныя пяціпавярхоўкі, маладосць у якіх пралятае незаўважна.

Але пройдзем у пасёлак. Ён чакана размешчаны бліжэй за ўсіх да фабрыкі, хоць цяпер пешыя сувязі з ёй парушаныя з-за пашырэння галоўнай літоўскай трасы А1, якая падзяляе жылую і прамысловую зоны Грыгішкеса.

Пасёлак здаваўся часткамі, найбольш старая паўстала яшчэ ў другой палове 1940-х гадоў. Домікі некалькіх праектаў, прычым трохпавярховыя найбольш незвычайныя з усіх – з вострымі стрэхамі, з вузкімі высокімі вокнамі. Пад’езды і лесвічныя пралёты настолькі маленькія, што лесвіцы зробленыя практычна шрубавымі. Раяль па такой не занясешь, так што можна смела сцвярджаць, што ў пасёлку раяляў няма.

Мясцовы касцёл.

Яшчэ адзін сектар гарадка забудаваны квадратам: па перыметры тыпавыя васьмікватэрнікі, унутры – гаспадарчыя пабудовы, сметніцы і гаражы. Можа быць тут калісьці былі і прыбіральні.

Захаваліся яшчэ вось такія ўваходныя дзверы.

Стан найбольш старых дамоў вельмі дрэнны.Яны практычна не ведалі рамонту. У некаторых літоўскіх матэрыялах паведамляецца, што дымы будавалі ў тым ліку сіламі саміх супрацоўнікаў прадпрыемства: прыезджым  давалі месца на фабрыцы і будматэрыялы для ўладкавання жылля.

Фабрыка развівалася нераўнамерна, хоць яе кіраўніком 42 гады запар заставаўся адзін і той жа чалавек. Ён дамогся газіфікацыі пасёлка, працягваў і будаўніцтва жылля. Па матэрыялах і аздабленні відаць, што частка тыпавых дамоў паўстала ўжо пазней, а яшчэ пазней і была перабудавана на ўзроўні другога паверха.

• Текст доступен на языке: Русский