16 студзеня ў пракат выйшаў псіхалагічны хорар Роберта Эгерса, у якім Уілам Дэфо і Роберт Пацінсанам, замкнутыя на востраве, павольна сходзяць з розуму ад самоты і п’янства.

Пра што гэта?

Канец XIX стагоддзя. Двое суровых мужчын прыбываюць да маяка на востраве. Тут ім трэба будзе правесці месячную вахту. Старэйшы, бывалы (Уілам Дэфо), будзе распавядаць байкі, млець пад гіганцкай лямпай і муштраваць малодшага – былога лесаруба (Роберт Пацінсан), якому, вядома, дастанецца ўся брудная работа. Але праз месяц здарыцца бура, і на змену ніхто не прыйдзе.

Малодшага не адпускае ўласнае мінулае. Так спачатку хлопец, які адмаўляўся ад алкаголю, усё часцей прыкладваецца да бутэлькі. І неўзабаве на камяністым востраве – ці то яму здаецца, ці то на самой справе – пачынае адбываецца чартаўшчына.

З-за чаго такі ажыятаж?

Насамрэч, з-за тэхнічных момантаў. У кадры ўсяго два чалавекі і ўсяго адна лакацыя – спецыяльна адбудаваны для фільма маяк у канадскай Новай Шатландыі. Носьбіт – 35-міліметровая плёнка, ч/б, фармат кадра – 1.19. Гэта рэдкая, амаль квадратная рамка, характэрная для фільмаў канца 1920-х – пачатку 1930-х, калі кіно станавілася гукавым.

Як здымае Эгерс?

Эгерс заўсёды ідзе ад атмасферы. Адбіваецца яго досвед працы мастаком-пастаноўшчыкам, які занадта востра разумее цану дэталі ў кадры, каб упусціць нешта. Калі мастак становіцца рэжысёрам, гэта часам вырабляе шакавальны, нават задушлівы эфект татальнага падпарадкавання задуме. Усё развіваецца ў логіцы сну, візуальнага фантазму, у якім важны не змест, але почырк.

«Маяк» – той фільм, у якім і сапраўды амаль кожная рэпліка або кадр тапырацца ад алюзій і адсылак.

***

Перапоўненасць «Маяка» алюзіямі, літаратурнымі, кінематаграфічнымі ці нават псіхааналітычнымі, ператварае фільм у спакуслівы прадмет для апісання. Але прагляд, на жаль, дастаўляе куды меншае задавальненне. Фільм ні разу за ўсе сто з лішнім хвілін не выходзіць за рамкі чаканага, пульс гэтага вар’яцтва роўны, як кручэнне пражэктара на вяршыні маяка. Зоркі забаўляюцца з усіх сіл, але ўжо праз паўгадзіны да нястраўнасці Дэфо і сарцірны клопат Пацінсана абвыкаеш. Каб захапіцца фільмам па-сапраўднаму, падобна героям, убачыць у «Маяка» не проста сігнальны агонь, а чароўны ліхтар, метафару кіно, якое магічным чынам дорыць кожнаму свае ўнікальныя цені. Тады праца Эгерса раптам напоўніцца сэнсам, перайшоўшы з разраду старанных фармальных практыкаванняў у нешта большае.