Фота sports.ru.

Першая нядзеля лютага – адно з галоўных святаў ЗША, гэта дзень Супербоўла. Самай грандыёзнай спартыўнай падзеі года.

Вы, магчыма, не чулі пра рэкорды «Пэтрыотс» або няўдачах «Мінесоты», але дакладна ведаеце пра шалёную папулярнасць амерыканскага футбола, ну ці хаця б пра тое, як на шоу ў перапынку Супербоўла Джасцін Цімберлэйк выпадкова адкрыў грудзі Джанет Джэксан.

Але фінал за званне чэмпіёна НФЛ знакаміты не толькі гэтым.

Першы Супербоўл згулялі ў 1967-м, але назву ён атрымаў праз два гады

Супербоўл – гэта фінальная гульня сезону паміж пераможцамі Амерыканскай футбольнай канферэнцыі і Нацыянальнай футбольнай канферэнцыі. Ад 1920-га НФЛ змагалася з некалькімі канкуруючымі лігамі, а калі праз 40 гадоў з’явілася моцная АФЛ, сітуацыя абвастрылася. Гэта прывяло да перамоваў наконт адзінага фіналу для двух ліг, а пазней – да зліцця.

15 студзеня 1967 года прайшоў першы Супербоул. Хоць тады матч называўся інакш – чэмпіёнская гульня АФЛ-НФЛ.

Доўга, незразумела і далёка ад ёмістай і хвосткай назвы, якую можна было б камерцыялізаваць. Прапаноўвалі розныя варыянты; фаварытам быў The Big One, але потым заснавальнік АФЛ і ўладальнік «Канзас-Сіці Чыфс» Ламар Хант прапанаваў назву Super Bowl (так-так, на самой справе гэта два словы).

Гісторыя, як Ханту прыйшло гэта ў галаву, даволі мілая: яго дачка пастаянна гуляла ў Super Ball (у вас ён таксама быў у дзяцінстве – гэта каўчукавы мячык-скакунок). Хант успомніў пра дачку падчас абмеркавання і прапанаваў назваць галоўную гульню Super Bowl, прасцей кажучы – Суперкубак, Bowl – гэта яшчэ і дасылка да ўвагнутай чары стадыёна. Камусьці не спадабалася простая прыстаўка «супер», але назва прыжылася. І трэцюю гульню назвалі Super Bowl III, два першыя фіналы перайменавалі заднім лікам.

Фота sports.ru.

Дарэчы, усе Супербоўлы нумаруюцца рымскімі лічбамі, выключэннем стаў толькі юбілейны 50-ы фінал. Справа ў тым, што рэгулярны чэмпіянат НФЛ заканчваецца ў адным годзе, а вырашальная гульня праходзіць у наступным. Атрымліваецца, што чэмпіён сезона-2019 вызначаецца ў гульні 2020 года. Каб пазбегнуць блытаніны, амерыканцы ўзялі рымскія лічбы.

Ідэя галоўнага трафея нарадзілася са скрынкі ад шматкоў. Гэта 3 кг срэбра ад «Ціфані»

Каманда, якая перамагла ў Супербоўле, атрымлівае Трафей Вінса Ламбардзі. Кубак назвалі ў гонар трэнера, які прывёў «Грын-Бі Пэкерс» да перамог у першых двух розыгрышах Супербоўла.

Кубак уяўляе сабой мяч ва ўдарнай пазіцыі на падстаўцы, яго вышыня 56 см, а вага – 3,2 кг сцерлінгавага срэбра. Трафей рабілі ўручную ў Нью-Ёрку, ён каштуе 25 тысяч долараў.

Фота sports.ru.

Вырабіла кубак знакамітая ювелірная кампанія Tiffany & Co. – тая самая, з блакітнымі скрыначкамі і Одры Хэпберн. Дызайнам займаўся швейцарац Оскар Рідэнэр. Па адной з версій, Рідэнэр накідаў эскіз на сурвэтцы падчас сустрэчы з камісарам НФЛ Пітам Розэлам.

Але ёсць версія займальней, менавіта яна і прыведзена ў Зале славы НФЛ. Швейцарац не меў ні найменшага паняцця аб амерыканскім футболе, таму для пачатку пайшоў у краму і купіў мяч. Вярнуўся дадому і паставіў яго на кухонны стол. На наступную раніцу ён зайшоў у кухню, насыпаў шматкоў і сеў насупраць мяча, спрабуючы прыдумаць хоць нешта. Скончыўшы сняданак, Рідэнэр узяў скрынку з-пад кукурузных шматкоў і нажніцы – у выніку атрымаўся макет цяперашняга трафея.

Залімітавыя рэйтынгі і вельмі дарагія квіткі

НФЛ – адна з самых наведвальных ліг у спорце. Напрыклад, у 2017-м матчы сумарна наведалі амаль 18 млн чалавек. Ліга саступае толькі бейсболу, затое абганяе ўсе еўрапейскія чэмпіянаты па футболе.

Рэйтынгі на тэлебачанні – таксама залімітавыя. У мінулым годзе Супербоўл паглядзелі 98,3 мільёна чалавек. І гэта самы нізкія паказчык за 11 гадоў. Рэкорд належыць Супербоўлу XLIX – у 2015-м ён стаў самай рэйтынгавай перадачай за ўсю гісторыю амерыканскага ТБ – 114,4 мільёнаў гледачоў. Больш сабрала толькі высадка на Месяц 20 ліпеня 1969 гада, але трансляцыя ішла па некалькіх каналах і была міжнароднай – яна не ўлічваецца ў афіцыйным рэйтынгу. А наогул, 19 з топ-20 самых рэйтынгавых праграм ЗША – трансляцыі Супербоўла. Разбавіць яго змог толькі фінал серыяла «МЭШ» (9-е месца).

У мінулым годзе каля 149 млн амерыканцаў паглядзелі мінімум 6 хвілін гульні. Пры гэтым 23,7 млн ​​глядзелі матч не дома.

46% гледачоў – жанчыны, сярэдні ўзрост – 47 гадоў. Палічаны нават іх даход – гульню глядзелі амерыканцы з прыбыткам у сярэднім 77 тысяч даляраў.

Фота sports.ru.

У сацсетках Супербоўл таксама папулярны: у 2019-м больш за 30 млн пастоў былі прысвечаны гульні, пік абмеркавання прыйшоўся на шоу у перапынку – за хвіліну ў твітэры карыстальнікі апублікавалі 171 тысячу пастоў.

Матч паказваюць не толькі ў ЗША, але і на афіцыйных сайтах Лігі і каналаў, а таксама ў Вялікабрытаніі, Канадзе, Аўстраліі. Як правіла, трансляцыя ідзе на англійскай мове, але можна знайсці і на іспанскай.

Цэны квіткоў на стадыён – касмічныя. І з кожным годам толькі растуць. У 1967-м падчас першага Супербоўла квіткі каштавалі па 12 даляраў – для таго часу таксама шмат, збольшага таму стадыён не запоўніўся. Да гэтага часу Супербоўл I – адзіная гульня, на якой трыбуны не запоўніліся. Арганізатары нават пайшлі на хітрасць: адключылі трансляцыю ў радыусе 75 міль ад арэны, каб прыцягнуць гледачоў на гульню, але траціна месцаў усё роўна пуставала.

Цяпер з наведвальнасцю праблем няма, нягледзячы на ​​кошты. Самы танны квіток на Супербоўл каштуе амаль 3 тысячы долараў, сярэдні кошт – 5 682, а самы дарагі – 93 тысячы! Для параўнання: сярэдні заробак амерыканца за 40-гадзінны рабочы тыдзень – 44 тысячы ў год.

Неверагоднае шоу і самая дарагая рэклама

Супербоўл – самая рэйтынгавая праграма на амерыканскім ТБ, неверагодныя лічбы бачаць не толькі пакупнікі квіткоў, але і рэкламадаўцы.

Кошт 30 секунд рэкламы на матчы 1967 года склаў 37500 долараў, у 1994-м – 900 тысяч. У 2015-м кошт вырас да 4,5 млн, а да 2017-га – да 5,5 млн. Гэта 183 тысячы долараў за секунду!

У агульнай складанасці ў мінулым годзе рэкламадаўцы выдаткавалі каля 412 млн на Супербоўл і паказалі 91 ролік. Буйныя кампаніі не ў жаху ад коштаў – наадварот, яны спаборнічаюць за крэатыў, здымаючы сапраўдныя шэдэўры. Традыцыйна пасля Супербоўла ў інтэрнэце выбіраюць лепшую рэкламу. У мінулым годзе самым праглядаемым ролікам стала рэклама Stella Artois – 48 млн праглядаў ўжо на наступны дзень пасля гульні. Хтосьці нават не глядзіць матч, але ўключае тэлевізар спецыяльна дзеля цікавай рэкламы.

Toyota, Microsoft, Amazon, Porsche – гіганты імкнуцца на Супербоўл. А ў гэтым годзе пакажуць яшчэ і перадвыбарчыя ролікі Дональда Трампа і Майкла Блумберга.

Фота sports.ru.

Перапынак у Супербоўле – падзея ці ледзь не больш важная, чым сама гульня. Шоу ў сярэдзіне матчу ладзілі заўсёды. Праўда ў 1967-м – без Maroon 5, як у мінулым годзе, Лэдзі Гагі, як у 2017-м, Мадоны, як у 2012-м ці The Rolling Stones і Пола Макартні, як 15 гадоў таму. Затое на першым шоу былі астранаўты!

У 1960-х як раз ішла касмічная гонка ЗША і СССР: каскадеры ў касцюмах лёталі над полем на рэактыўных ранцах. Ідэя была арыгінальнай і тады здавалася, што прыйшла яна з будучыні. Здымак шоу ў гісторыі засталося няшмат, але амерыканцы знайшлі выйсце: яны вярнулі рэактыўныя ранцы на шоу Супербоўла XIX.

Да пачатку 1990-х для шоу выбіралі тэматыку – выступалі невялікія калектывы, універсітэцкія аркестры. У 1992-м на поле ўпершыню выйшлі не футбалісты, а прадстаўнікі іншага віду спорту. Ім стала… фігурнае катанне! Тэмай шоу была «Зімовая краіна цудаў», на тэфлонавым пакрыцці выступілі алімпійскія чэмпіёны Браян Байтана і Дораці Хэміл.

Пераломным стаў 1993-ы, калі на Супербоўле выступіў Майкл Джэксан. Арганізатары зразумелі, што шоу – яшчэ адзін спосаб павысіць папулярнасць матчу. Калі што, артысты не атрымліваюць ганарары за выступ – НФЛ аплачвае толькі транспартныя і іншыя арганізацыйныя выдаткі. У гэтым годзе ў перапынку выступілі Шакіра і Джэніфер Лопэс.

Папулярнасцю Супербоўла карыстаюцца і на ТБ: вялікая частка аўдыторыі застаецца на канале пасля трансляцыі. Рэкорд належыць культаваму серыялу «Сябры» – 28 января 1996-го эпізод 2-га сезона паглядзелі амаль 53 млн гледачоў. Прычым гэта самая рэйтынгавая серыя не толькі для праграм пасля Супербоўла, але і наогул у гісторыі камедыйных серыялаў. У эпізодзе зняліся Джулія Робертс, Жан-Клод Ван Дам і Брук Шылдс.

Амерыканцы купляюць больш мільярда курыных крылцаў і тоны чыпсаў

Супербоўл – не проста цікавая гульня і моцнае шоу, але і нацыянальнае свята. Амерыканцы рыхтуюцца да матчу года загадзя: набываюць піва і закускі, запрашаюць сяброў. 80% гледачоў выдаткуюць грошы на ежу, 11% – на атрыбутыку каманды, а 9% купяць да матчу новы тэлевізар.

Паводле аднаго з апытанняў, дзеля квітка на Супербоўл 23% амерыканцаў адклалі бы адпачынак, 15% прапусцілі б нараджэнне свайго дзіця, а 19% – пахаванне каханага чалавека.

Фота sports.ru.

Першую нядзелю лютага – гэта яшчэ і рэкордны дзень па з’едзенай ежы ў ЗША. Супербоўл саступае па гэтым паказчыку толькі Дню падзякі, а па колькасці учыненых барбекю – толькі Дню незалежнасці. Вось важныя лічбы:

  • Кожны сёмы жыхар ЗША заказвае ў гэты дзень дастаўку ежы. 60% заказаў – піца (іх з’ядаюць каля 4 млн).
  • На тыдні перад матчам купляюць 50 млн скрынь піва.
  • За вечар Супербоўла ў Штатах з’ядаюць 1,25 млрд курыных крылцаў.
  • Амерыканцы купляюць у гэты ўік-энд 3600 тон поп-корна і 12700 тон чыпсаў.
  • У панядзелак пасля матчу продажу антацыдаў вырастаюць на 20%, а на працу не выходзіць 1,25 млн супрацоўнікаў.

***

Супербоўл LIV прайшоў на арэне Hard Rock Stadium у Маямі-Гардэнс – сустрэліся «Сан-Францыска» і «Канзас-Сіці».

У ноч з 2 на 3 лютага па мінскім часе вызначыўся чэмпіён НФЛ. У фінале «Канзас-Сіці» абыграў «Сан-Францыска».

«Сан-Францыска» пяць разоў выйграваў Супербоул, апошні раз – у 1995 годзе, «Канзас-Сіці» да гэтага перамагаў адзін раз – у 1970-м.

Канзас-Сіці – Сан-Францыска – 31:20 (7: 3, 3: 7, 0:10, 21: 0)