Легендарны гандбаліст Андрэй Барбашынскі жыве і працуе ў Гродне – дырэктарам прадпрыемства, якое сам жа калісьці стварыў. Ён мог чатыры разы атрымаць замежны пашпарт – жыць на ўзбярэжжы Балатону ці назаўжды застацца ў Германіі, але вярнуўся на Радзіму. Алімпійскі чэмпіён распавёў, чаму ўсё-такі захаваў беларускае грамадзянства, па якой прычыне еўрапейскія клубы лічылі савецкіх гандбалістаў адчайнымі і за каго з гродзенскіх спартсменаў плануе заўзець на Алімпіядзе ў Токіо.

— Гандбол ў Ашмянах, адкуль Вы родам, быў у савецкі час ледзь не адзіным відам спорту, таму выбіраць не прыйшлося?

— Збольшага так. Мяне, высокага рухомага хлапчука, трэнеру складана было не запрыкмеціць. Спачатку паставілі ў вароты, некалькі разоў патрапілі мячом у галаву, пасля чаго я сказаў, што ў гандбол больш не гуляю. Праз нейкі час вярнуўся і пачаў паволі трэніравацца. Матэрыяльна-тэхнічнай базы для трэніровак па вялікім рахунку не было. Спартыўная школа знаходзілася ў старэнькім будынку, зала шэсць на шэсць. Мы самі ставілі вароты, крэслілі мелам разметку, каб на стандартнай спартыўнай пляцоўцы можна было хоць неяк гуляць. Цяпер у Ашмянах ёсць добры фізкультурна-аздараўленчы комплекс, дзіцяча-юнацкая спартыўная школа, штогод праходзіць Міжнародны турнір на прызы алімпійскага чэмпіёна Андрэя Барбашынскага. Сёння 85% рабят, якія жывуць у маім родным горадзе, датычныя да гандболу.

— Адпраўляючыся на Алімпіяду, верылі, што вернецеся з перамогай?

— Цяжка сказаць, у што мог верыць, а ў што не мог 22-гадовы хлопец. Я заўсёды марыў «ступеніста». Спачатку хацеў трапіць у СКА, потым у маладзёжную зборную СССР, потым у нацыянальную каманду СССР. Я быў унікальным «малым», які нейкі час прымудрыўся гуляць адначасова за абедзве зборныя. Галоўнае ў гэтай справе было не пераблытаць форму. За два гады перад Алімпіядай правёў у Мінску месяца два ад сілы. Астатні час — у гульні, дарозе і трэніровачных лагерах. Вядома, мною рухала мара. Кожны спартсмен хоча стаць алімпійскім чэмпіёнам. Ніхто не едзе на Алімпіяду, каб проста паўдзельнічаць. Усе змагаюцца за медаль. І вы нават не ўяўляеце, як складана туды адабрацца. У зборнай СССР на адно месца прэтэндавалі каля дзясятка лепшых гульцоў з усёй велізарнай краіны.

— 22 гады, і ўжо алімпійскі чэмпіён. Прапановы з-за мяжы пасыпаліся адразу?

— Пасля перамогі на Алімпійскіх гульнях у Барселоне нас літаральна хацелі «раскупілі». Патрэбныя дзесяцігоддзі, каб знайсці і выгадаваць свой талент, а тут гатовыя маладыя хлопцы, кроў з малаком за пару капеек… У кожнага была магчымасць сказаць: «Хачу гуляць за Астрахань, Новасібірск, Чэлябінск», — атрымаць трохпакаёвую кватэру і застацца ў Расіі. Я адмовіўся.

— Пазней Вы выступалі за клубы Іспаніі, Венгрыі, Германіі, і кожная краіна прапаноўвала сваё грамадзянства, але Вы адмаўляліся. Чаму?

— Я не ўзяў расійскі пашпарт. Потым адмовіўся ад іспанскага, потым — ад венгерскага. А потым была прывабная прапанова: сямігадовы кантракт, дом на ўзбярэжжы Балатону. У Германіі быў капітанам клуба, мне давяралі больш, чым іншым гульцам, але і там заставацца я не захацеў. І аб зробленым выбары не шкадую. Мяне заўсёды цягнула дадому. Тут добра ўжо ад таго, што я магу быць побач з блізкімі, клапаціцца пра іх. Усё, што змагу зрабіць для краіны і людзей, я зраблю, таму што хачу, каб мае дзеці жылі ў Беларусі.

— Праўда, што савецкіх гандбалістаў лічылі трохі адчайнымі?

— Вы ведаеце, чаму нашы гульцы былі так запатрабаваны за мяжой? Не толькі з-за добрай гульні. Еўрапеец, да прыкладу, калі параніць палец, скажа: «Ой, баліць-то як», — а мне аднойчы докар ўпраўляў пальцы прама падчас матчу, каб далей змог гуляць. На адным з чэмпіянатаў СССР прыйшлося выйсці на пляцоўку на сёмы дзень пасля выдалення апендыцыту. Швы яшчэ не знятыя, а ты ўжо нароўні з усімі б’ешся за перамогу. Мы сапраўды не цырымоніліся са сваімі болькамі, мы былі апантаныя гандболам.

— Што адчувае алімпійскі чэмпіён, калі прыходзіць час заканчваць спартыўную кар’еру?

— Страх. Што рабіць далей? Калі гуляеш, твая задача — трэніравацца і паказваць вынік. Усе астатнія пытанні — трэнер, адміністратар, начальнік каманды, кіраўнік клуба і далей па спісе. І раптам ты павінен самастойна крочыць па жыцці. А цяпер уявіце: мне 32 гады, а я нават не ведаю, як купіць білет на аўтобус, таму што ніколі гэтым не займаўся. Адчуваеш сябе, як першакласнік на школьнай лінейцы.

— Не страшна было ў такім выпадку падацца ў бізнес?

— Пакуль трэніраваўся ў Германіі, нагрузкі былі значна менш, чым я прывык. У вольны час трэба было чымсьці сябе заняць, і я пайшоў працаваць на звычайную будоўлю. Потым уладкаваўся на тэкстыльнае прадпрыемства. Там навучыўся шыць, сцябаць падушкі, пакаваць матрацы. Гэта стала дапамогай для развіцця ўласнага бізнесу ўжо тут, у Беларусі.

Фота osh.by.

— Цяжка было прыцягнуць інвестара ў Гродна?

— Вядома. Прыйшлося рабіць максімальна дакладныя разлікі, абгрунтоўваць выгоднасць. Пераканаць змог, напэўна, харызмай і жаданнем працаваць. Я мог застацца ў Германіі, але мне вельмі хацелася вярнуцца. І вось знайшоў спосаб. На прадпрыемстве ЗТАА «Белабеддынг» сёння працуюць каля двух сотняў чалавек. Гэта накладвае сур’ёзную сацыяльную адказнасць.

— На носе чарговая Алімпіяда ў Токіа. Сачыце за падрыхтоўкай нашых гродзенскіх спартсменаў да галоўнага старту чатырохгоддзя?

— Так, хачу, каб у хлопцаў усё атрымалася, каб, прыехаўшы на Алімпіяду, кожны змог зрабіць крышачку больш, чым у яго сілах, атрымаць перамогу над самім сабой. Буду заўзець за нашага алімпійскага прызёра Івана Ціхана. Мяне захапляе гэты чалавек, хочацца, каб ён усё ж такі адабраўся на Алімпіяду і ўзяў нарэшце сваё заслужанае алімпійскае золата.

— У Вас двое сыноў і абодва займаюцца гульнявымі відамі спорту. Дапамагаеце рабятам трэніравацца?

— Малодшаму Захару 10 гадоў, займаецца баскетболам, старэйшаму Мацвею — 15, ён вырашыў пайсці ў гандбол. У сына ёсць вялікае жаданне. Я тлумачу: трэба, у першую чаргу, слухаць і чуць, што табе кажуць, інакш нічога не атрымаецца, таму што ў любым гульнявым выглядзе спорту трэнер — гэта частка каманды. Мае сыны не бачаць у мяне алімпійскага чэмпіёна або патэнцыйнага трэнера. Для іх я проста бацька і сябар, які ў любую хвіліну гатовы падтрымаць, разам выйсці на пляцоўку: пагуляць, пазмагацца, папіхацца.

— Як Вы пазнаёміліся са сваёй жонкай?

— Ірына — родная сястра жонкі майго зараз ужо нябожчыка сябра. Дзякуючы гэтаму адбылося наша знаёмства. Пры першай сустрэчы я крычаў: «Выходзь за мяне замуж!». А яна смяялася і адказвала: «Так спыніся ты!» Гэта было на чыгуначным вакзале ў Віцебску. Зараз хто-небудзь скажа, што гэта няпраўда, што так не бывае, ну і хай. Апошнія паўтара гады ў Германіі пасля кожнага матчу Ірына несла маю вялікую сумку на сваіх далікатных плячах, адначасова падтрымліваючы мяне, таму што дайсці да машыны самастойна я не мог, было жудасна балюча. Гэта складана забыць, калі ты «пераламаны» не можаш ўстаць з ложка і за табой даглядаюць як за немаўлём. Каханне — гэта, у першую чаргу, павага і клопат. Я вельмі ўдзячны сваёй жонцы за тое, што яна заставалася побач у самыя цяжкія моманты жыцця.

— Ці ёсць тое, пра што шкадуеце?

— У свой час я даставіў плойму клопатаў сваім бацькам. Але калі б я не прайшоў менавіта гэты шлях, невядома, кім бы стаў. У 24 гады я паабяцаў маме, што больш ніколі яе не засмучу. Ведаеце, Андрэй Барбашынскі не можа жыць, калі хлусяць і здраджваюць. Калі даў слова, ты абавязаны яго стрымаць, чаго б гэта ні каштавала.