Фота Deutsche Welle.

Гісторык Мірыям Гебхарт піша ў сваёй новай кнізе пра нямецкіх жанчын, згвалтаваных у канцы Другой сусветнай вайны і пасля яе.

Другая сусветная вайна скончылася 75 гадоў таму. Яна прынесла неверагодныя пакуты мільёнам людзей. Сярод іх і грамадзянскае насельніцтва па абодва бакі. Асобная група пацярпелых — гэта нямецкія жанчыны, якія сталі ахвярамі згвалтаванняў у самым канцы вайны.

Пра іх і іх дзецях распавядае кніга Мірыям Гебхарт «Мы, дзеці гвалту». Усяго такіх дзяцей, па падліках Гебхарт, нарадзілася каля васьмі з паловай тысяч.

Важна адзначыць, што аўтар зусім не спрабуе ачарніць пераможцаў Другой сусветнай вайны і прадставіць немцаў выключна ахвярамі. Для яе важная, перш за ўсё, гістарычная праўда. Акрамя таго, гаворка ідзе не толькі аб Чырвонай Арміі. Гісторык сцвярджае, што нямецкія жанчыны — няхай і не ў такой колькасці — станавіліся і ахвярамі заходніх саюзнікаў. Як бы там ні было, але Мірыям Гебхарт падкрэслівае: «Мы павінны навучыцца звяртацца з амбівалентнасцю ўспамінаў. Немагчыма пісаць пра час нацызму, не прызнаючы адказнасці немцаў…»

Фота weltbild.de.

Падлікі гісторыкаў адрозніваюцца

Па падліках Мірыям Гебхарт, у Германіі з 1945 па 1955 гады ад згвалтаванняў пацярпелі каля 900 тысяч жанчын.

Гэтая лічба ніжэй за тую, што звычайна прыводзіцца ў гэтым кантэксце. Так, гісторык Барбара Ёр лічыць, што толькі савецкімі салдатамі было згвалтавана да двух мільёнаў жанчын і дзяўчынак, з іх 600 тысяч — у Берліне.

Штэфан Волл і Ілька-Саша Кавальчук, таксама сур’ёзна займаліся гэтай тэмай, пішуць у сваім даследаванні пра савецкіх войсках ва Усходняй Германіі пра многія сотні тысячахвяр.

Мірыям Гебхарт не раз крытыкавалі ў нямецкай прэсе за тое, што яна не абгрунтоўвае дасканала дадзеныя, што называюцца ёю. Агульная колькасць згвалчаных яна прыводзіла і ў папярэдняй сваёй кнізе «Калі прыйшлі салдаты», якая выйшла ў 2015 годзе.

У інтэрв’ю, якое яна тады дала DW, Гебхарт падкрэсліла, што большасць згвалтаванняў было здзейснена менавіта ў савецкай акупацыйнай зоне.

Тым не менш, маштабы злачынстваў у цэлым і, у прыватнасці, злачынстваў, учыненых савецкімі салдатамі, на яе думку, іншыя. З 900 тысяч прыкладна адна трэць, выказвае здагадку гісторык, была згвалтаваная не савецкімі салдатамі, а амерыканцамі, брытанцамі, французамі.

Апавяданні відавочцаў і архіўныя матэрыялы

У аснове кнігі «Мы, дзеці гвалту» ляжаць пяць апавяданняў дзяцей, цяпер, вядома, ужо пажылых людзей, які нарадзіліся пасля вайны ў пацярпелых ад згвалтаванняў маці. Прычым гаворка не ідзе пра дзяцей, якія нарадзіліся ад згвалтаванняў. Відавочцы распавядаюць гісторыі сваіх маці і пра тое, які цяжкі адбітак наклалі прычыненыя ім пакуты на адносіны ў сям’і і на лёсы жанчын.

Ашаламляе, напрыклад, аповяд пра медсястру, згвалтаванай у склепе лазарэта пяццю савецкімі салдатамі.

Апавяданні пра перажытае асобных людзей Мірыям Гебхарт перамяжоўваецца з фактамі, якія павінны паказаць больш поўную карціну таго часу. Але калі ў Савецкім Саюзе падобныя факты наогул замоўчваліся, то, скажам, французы да іх ставіліся па-іншаму. Камандаванне іх акупацыйных войскаў рэгістравалі дзяцей, народжаных ад французскіх салдат, у тым ліку і ў выніку згвалтаванняў. Гісторык прыводзіць наступныя дадзеныя: паміж 1945 і 1955 гадамі нарадзіліся 17 тысяч дзяцей, бацькамі якіх былі, як распавядаецца ў кнізе, салдаты з Французскага Марока. Нарадзіліся яны, зразумела, не толькі ў згвалтаваных жанчын. Дзеці гэтыя лічыліся грамадзянамі Францыі, і калі маці ад іх адмаўляліся, іх рэпатрыявалі ў Францыю. Зрэшты, такіх выпадкаў было не больш за паўтары тысячы.

З 1950 года ўсім такім дзецям у любым выпадку давалі, акрамя нямецкага, і французскае грамадзянства.

Адна з гісторый, апісаных у кнізе Гебхарт, — гісторыя немкі, якая пабывала ў савецкіх лагерах. Пасля Другой сусветнай вайны больш за мільён жанчын былі на прымусовых працах у СССР, піша Мірыям Гебхарт. Іх адпраўлялі на вуглездабычу, на фабрыкі і ў працоўныя лагеры ў сельскай мясцовасці. Тыя, хто выжылі ў тых страшных умовах, змаглі толькі праз гады вярнуцца ў Германію. У кнізе Клара М. распавядае гісторыю сваёй маці, якая была вывезены ў СССР на прымусовыя работы. Там яна падвяргалася згвалтаванням, што не памятала, колькі іх усяго адбылося. У 1948 годзе яна вярнулася з дапамогай арганізацыі «Чырвоны крыж» у Германію, але яе асобу і псіхіка былі беззваротна разбураныя перажытым.