Кадр з фільма «Бляшаны барабан». Оскар грукае ў барабан – гэта яго пратэст у адрас таму, што адбываецца ў дарослым свеце.

Калі ў 1979 годзе выйшаў фільм «Бляшаны барабан», яго чакаў яшчэ большы скандал, чым аднайменны раман нямецкага аўтара Гюнтара Граса, на аснове якога і знялі карціну.

Філасофскай драме ставілі ў віну вялікую колькасць інтымных сцэн, у якіх удзельнічалі непаўнагадовыя акцёры. Тым не менш фільм атрымаў «Залатую пальмавую галіну» Канскага кінафестывалю і «Оскар» – як найлепшая карціна на замежнай мове. Час толькі ўпэўніў значнасць карціны, і цяпер «Бляшаны барабан» лічаць адным з найлепшых фільмаў нямецкай новай хвалі. Прагляд фільма да 18 год не рэкамендуецца.

Скандальны пісьменнік

«Бляшаны барабан» – гэта гратэскны дэбютны раман нямецкага пісьменніка Гюнтара Граса і самая паспяховая яго праца. Галоўная тэма творчасці Граса – асэнсоўванне досведу нацызму, высвятленне яго прычын і таго, чаму гэта ідэя захапіла так шмат людзей і выклікала Другую сусветную вайну.

Грас нарадзіўся ў 1927 годзе, і развіццё нацызму і наступныя ваенныя дзеянні разварочваліся перад яго дзіцячымі вачыма. Ён браў удзел у гітлерюгендзе, у 16 год стаў памочнікам у люфтвафэ, прасіў залічыць яго ў ваенна-марскія сілы, служыў у танкавай дывізіі СС.

Толькі ў 2006 годзе Грас публічна прызнаў, што пайшоў у вермахт па сваёй волі, а пасля яго прызвалі ў СС. Пісьменнік дадаў, што не здзяйсняў ваенных злачынстваў і ні разу не страляў.

Ён прысвяціў сваё творчае жыццё аналізу таго, чаму ён, як і многія іншыя землякі, стаў адной з частак, што ўтваралі Трэці рэйх. У пасляваенны час існаваў рух творчай інтэлігенцыі пад назвай «пераадольванне мінулага», у межах якога гэты аналіз стаў цэнтральнай тэмай.

У 1999 годзе Грас стаў лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры.

Самаідэнтыфікацыя

Асноўная праблема з экранізацыяй кнігі палягала ў галоўным героі. Па сюжэце галоўны герой Оскар перастаў расці ў тры гады. З году ў год з ім адбываюцца розныя падзеі, але целам ён павінны заставацца такім жа хлопчыкам. На гэту ролю адабралі 12-гадовага на той момант Давіда Бэнэнта.

Адна з тэм філасофскага фільма – прыналежнасць і самаідэнтыфікацыя. Оскар нарадзіўся ў сучасным Гданьску, яго маці кашубка. А вось з татамі ўсё больш складана. Маці Оскара Агнэс жыве і з палякам Янам, і з немцам Альфрэдам.

З Янам яны кахаюць адзін аднаго, а Альфрэд лічыцца больш перспектыўным партнёрам, за яго жанчына і выходзіць замуж.

Такая сітуацыя сімвалізуе сітуацыю ў Гданьску, за які былі спрэчкі паміж Польшчай і Германіяй. Фільм апісвае, наколькі разбуральная такая сітуацыя для хлопчыка. Таму ў знак пратэсту супраць заблытанага ладу дарослых ён вырашыў, што перастане расці.

Сваім бацькам Оскар лічыў Яна. На дзень нараджэння ў тры гады маці падарыла сыну барабан у нацыянальных колерах Польшчы – чырвоны з белым. З гэтага часу барабан стаў адзіным, што цікавіла Оскара.

Рытм

Оскар расце, а ў горадзе развіваецца нацыянал-сацыялістычная партыя. У гэты час партыю недалюбліваюць, дарослыя шмат яе абмяркоўваюць. Муж Агнэс уступае ў партыю. У доме ён здымае з пачэснага месца партрэт Бетховена і вешае на яго месца выяву фюрэра.

Адной з яскравых сцэн фільма становіцца мітынг у падтрымку партыі. На ім збіраюцца шматлікія мясцовыя важныя людзі, зганяюць школьнікаў, якія трымаюць сцяжкі са свастыкай.

На мерапрыемстве павінны выступіць важны партыец, і аркестр гучыць гучна і ўрачыста. Пад сцэну залазіць Оскар і на сваім чырвона-белым барабане пачынае адбіваць свой такт. Аркестр збіваецца і пачынае іграць танцавальную музыку, гледачы кідаюцца вальсаваць, пачынаецца дождж, усе разбягаюцца, і мерапрыемства зрываецца.

Крыштальная ноч

Асабліва сумная частка, якая адлюстроўвае, што мірнае жыццё скончанае. Барабаны для Оскара куплялі ў лаўцы цацак яўрэя Маркуса. Прадавец заўсёды быў уважлівы і клапатлівы і да Агнэс, і да своеасаблівага хлопчыка. Оскар купляў чырвона-белыя барабаны менавіта тут.

Але аднойчы здарылася тое, што ў гісторыі назвалі Крыштальнай ноччу. Гэта пагромы, якія ўчынілі ваенізаваныя атрады Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай рабочай партыі і грамадзяне.

Яны разбівалі вітрыны яўрэйскіх магазінаў, сінагог і іншых будынкаў. Паліцыя ніяк не перашкаджала гэтаму. Гэта падзея лічыцца пачаткам Галакосту.

Фільм мае шмат іншага сэнсу і тэм, якія будзе асабліва цікава прааналізаваць абазнаным у гісторыі гэтага перыяду людзям.