Фота youtube.com

Маладзечанская Інспекцыя па падатках і зборах падчас праверкі арганізацый Маладзечаншчыны знайшла пэўныя парушэнні ў дзейнасці мясцова службы таксі, будаўнічай кампаніі і ІП.

Пра заробкі белы, чорны і шэры

Многія чулі і ведаюць такія выразы, як «белая»  заработная плата (далей – зарплата), «чорная», «шэрая» і заробак «у канверце».

Так, пад «белым» заробкам прынята разумець даходы, якія афіцыйна выплачваюцца работніку. Такую назву далі з-за таго, што наймальнік пры налічэнні заработнай платы вылічвае падаткі і абавязковыя плацяжы (ўнёскі па дзяржаўным сацыяльным і пенсійным страхаванні, у тым ліку па прафесійным пенсійным страхаванні, па абавязковым страхаванні ад няшчасных выпадкаў на вытворчасці і прафесійных захворванняў) і пры яе выплаце ўтрыманне падаходны падатак з фізічных асоб, страхавы ўнёсак на пенсійнае страхаванне ў адпаведнасці з дзеючымі нормамі заканадаўства. Усе аперацыі, звязаныя з налічэннем і выплатай зарплаты, адлюстроўваюцца ў рэгістрах бухгалтарскага ўліку (ўліку прадпрымальніцкай дзейнасці, кнізе ўліку даходаў і расходаў арганізацый і індывідуальных прадпрымальнікаў, якія прымяняюць спрошчаную сістэму падаткаабкладання) і дакументальна пацверджаны. У прыватнасці, работнік у разліковым лістку можа убачыць усе налічаныя наймальнікам сумы і сумы, якія падлягаюць ўтрыманню.

Пры афіцыйным працаўладкаванні работнік мае не толькі права на своечасовае атрыманне ў поўным аб’ёме «белай» зарплаты, але і ўсе правы, прадугледжаныя працоўным заканадаўствам (права на дапамогу па часовай непрацаздольнасці, дапамогу па доглядзе за дзіцем, дапамогу па цяжарнасці і родах, дапамогу па беспрацоўі і іншыя віды выплат сацыяльнага забеспячэння), а таксама ўключэнне перыяду працы ў наймальніка ў працоўны стаж, выплату працадаўцам страхавых унёскаў і інш.

Пад «шэрым», «чорным» заробкамі і заробкам «у канверце» маюцца на ўвазе формы аплаты працы работнікаў, аперацыі па якой не адлюстроўваюцца ў рэгістрах бухгалтарскага ўліку і не афармляюцца дакументальна суб’ектамі гаспадарання. Наймальнік выплачвае работніку ўзнагароджанне звыш сумы зарплаты, усталяванай арганізацыяй згодна штатнаму раскладу, без яго дакументальнага афармлення, альбо наймальнік прымае на працу работніка па вуснай дамоўленасці (без афармлення неабходных дакументаў), і ўсе выплаты за выкананую працу суб’ект гаспадарання робіць абыходзячы дакументальнае афармленне (з рук у рукі), і адпаведна без налічэння і выплаты страхавых плацяжоў і падаходнага падатку з фізічных асоб. Варта яшчэ раз звярнуць увагу на тое, што, атрымліваючы зарплату «у канверце», работнік пазбаўляецца многіх правоў і сацыяльных гарантый, прадугледжаных працоўным заканадаўствам. Больш за тое, ёсць рызыка не атрымаць такую ​​зарплату наогул. У любы час працадаўца можа адмовіцца ад работніка. У будучыні, такая праца не будзе залічана ў стаж працы пры прызначэнні пенсіі. Пры гэтым, паскардзіцца на працадаўцу можна, але атрымаць абяцаную зарплату – практычна немагчыма.

Нягледзячы на мерапрыемствы па спыненні выплаты заработнай платы «у канверце», дадзеная праблема актуальная і на сёння. Выплата зарплаты «у канверце» – гэта адзін з элементаў цэлага комплексу сур’ёзных парушэнняў у дзейнасці суб’екта гаспадарання. Калі ў арганізацыі з’яўляюцца няўлічаныя наяўныя, якімі ў тым ліку можна выплачваць зарплату «у канверце», гэта сведчыць аб наяўнасці крыніцы (крыніц) атрымання няўлічаных наяўных грошай, узнікненне якіх непарыўна звязана з парушэннямі заканадаўства ў сферы падаткаабкладання, у выніку – у бюджэт нашай краіны не паступаюць значныя сумы грашай. Наймальнік нароўні з атрымальнікам такой зарплаты становіцца ўдзельнікам ценявой эканомікі. Падман дзяржавы абыходзіцца суб’ектам гаспадарання дорага: спаганяюцца падаткі (зборы), іншыя абавязковыя плацяжы ў бюджэт і пені за несвоечасовую іх выплату, за ўхіленне ад выплаты падаткаў вінаватыя асобы прыцягваюцца да адміністрацыйнай, а ў некаторых выпадках – да крымінальнай адказнасці.

Як паказвае практыка, існуе некалькі «канвертных» схем. Пры гэтым асноўнымі крыніцамі для выплаты заработнай платы «у канверце» з’яўляюцца схаваная выручка (няпоўнае прыняцці выручкі), грашовыя даходы, атрыманыя ад незаконных фінансавых аперацый і незаконнай прадпрымальніцкай дзейнасці. Варта звярнуць ўвагу на выпадкі, калі наймальнік большую частку зарплаты выдае пад выглядам прадстаўнічых і іншых расходаў. У дадзеным выпадку такія выплаты не падлягаюць абкладанню падаходным падаткам з фізічных асоб і з іх сумы не налічваюцца абавязковыя страхавыя ўнёскі.

Сярод парушальнікаў – маладзечанская служба таксі і будаўнічая кампанія

Так, напрыклад, падатковай інспекцыяй па Маладзечанскім раёне ў ходзе выязной праверкі ТДА «М», якая займаецца паслугамі таксі, устаноўлена, што ў перыяд ад мая 2019 па жнівень 2020 без афармлення працоўных адносін да прадпрымальніцкай дзейнасці было прыцягнута чатыры дыспетчары таксі, якім за выкананую працу кіраўнік прадпрыемства плаціў наяўныя грошы, пры гэтым разлікова-аплатныя ведамасці і (або) іншыя першасныя ўліковыя дакументы на разлік і атрыманне заработнай платы аформленыя не былі, падаходны падатак не ўтрымліваўся і ў бюджэт не пералічваўся. Названыя выплаты кіраўніком праводзіліся за кошт атрыманых ад кіроўцаў таксі наяўных, прынятых імі без выкарыстання касы, без адлюстравання атрыманых сум ва ўліку прадпрыемства.

У выніку, ТДА «М» праведзена выплата заработнай платы без разлікова-аплатнай ведамасці ў суме 11900 рублёў, з якой не утрыманы і не выплачаны ў бюджэт падаходны падатак 1547 рублёў.

На дадзеную суму плацельшчыкам прыніжаная падаткаабкладаемая база па падатку пры спрошчанай сістэме падаткаабкладання.

У ходзе наступнага этапу кантролю інспекцыяй Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь па Маладзечанскім раёне праведзены аналіз фінансава-гаспадарчай дзейнасці ТАА «А» (від дзейнасці – агульнае будаўніцтва будынкаў), па выніках якога ўстаноўлена, што з разліковага рахунку суб’екта гаспадарання здымаліся значныя сумы наяўных на гаспадарча-аперацыйныя выдаткі; фонд заработнай платы, адлюстраваны ў падатковай дэкларацыі (разліку) па ССП не мяняўся за некалькі справаздачных перыядаў, у інфармацыйным рэсурсе «Рэестр індывідуальных асабовых рахункаў застрахаваных асоб у сістэме дзяржаўнага сацыяльнага страхавання» адсутнічалі звесткі аб дадзеным суб’екце гаспадарання. Авансавыя справаздачы аб выдаткоўванні ўказаных грошай, выдадзеных на гаспадарча-аперацыйныя патрэбы, не былі прадстаўлены. На момант праверкі грошы не вярнулі ў касу прадпрыемства. У выніку праверкі сума прызнана як даход фізічнай асобы.

Пасля атрымання адказаў на запыты аб прадастаўленні копій дакументаў, на падставе якіх на разліковы рахунак паступалі грошы, суб’екту гаспадарання накіравалі апавяшчэнне па факце заніжэння падатковай базы па падатку пры спрошчанай сістэме падаткаабкладання, падатку на дабаўленую вартасць і заніжэння падаходнага падатку з фізічных асоб, вылічанага з даходаў, фактычна выплачаных у справаздачным перыядзе. У выніку, ТАА «А» пададзеныя ўдакладненыя падатковыя дэкларацыі за 2019-2021, да выплаты палічаны падатак пры ССП ў суме 4 932,93 рубля, ПДВ у суме 4 962,51рубля і падаходны падатак у суме 7 867,35 рубля.

Акрамя таго, пры правядзенні кантрольных мерапрыемстваў падатковай інспекцыяй усталяваны факт прыцягнення ў якасці наёмных работнікаў больш за тры фізічныя асобы па працоўных і (або) грамадзянска-прававых дагаворах (п. 2 Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 18 чэрвеня 2005 гоад N 285 «Аб некаторых мерах па рэгуляванні прадпрымальніцкай дзейнасці»).

Так, аддзелам аператыўных мерапрыемстваў у ходзе кантрольна-аналітычнай працы ў адносiнах да iндывiдуальнага прадпрымальніка «А» усталяваны факт забароненай  прадпрымальніцкай дзейнасці ў перыяд з 14 верасня 2020 па 31 жніўня 2021 года забароненай дзейнасці, згодна з вышэй названым дакументам.

У названы перыяд індывідуальны прадпрымальнік гандляваў у розніцу нехарчовымі таварамі ў двух гандлёвых аб’ектах з прыцягненнем для заняткі прадпрымальніцкай дзейнасцю пецярых наёмных фізічных асоб, з іх два прадаўца былі без афармлення працоўных дагавораў і (або) грамадзянска-прававых дагавораў. У дачыненні да ІП будзе складзены пратакол аб адміністрацыйным правапарушэнні па ч. 3 арт. 13.3 КаАП Рэспублікі Беларусь і накіраваны ў эканамічны суд Мінскай вобласці.

Што пагражае за парушэнні

Таксама ў ходзе кантрольных мерапрыемстваў разгледжана пытанне аб выплаце заработнай платы «ў канверце». Інспекцыя МПЗ па Маладзечанскім раёне нагадвае, што за парушэнне заканадаўства ў частцы выплаты заработнай платы без ўтрымання падаходнага падатку прадугледжана адміністрацыйная адказнасць у адпаведнасці са артыкуламі 14.3, 14.5 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных парушэннях, а таксама крымінальная адказнасць у адпаведнасці з артыкулам 243 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь.

Акрамя таго, артыкул 243-1 «Ухіленне ад выканання абавязкаў падатковага агента па пераліку падаткаў, збораў» Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь (далей КК) ўсталёўвае адказнасць падатковага агента за ўхіленне ад выканання абавязку па пераліку падаткаў, збораў, якія падлягаюць вылічэнню, утрыманню ў плацельшчыка i

Пералічэнні ў бюджэт, што пацягнула прычыненне шкоды ў буйным памеры або асаблiва буйным памеры.  Гэты артыкул у першую чаргу накіраваны на спыненне выплаты зарплаты «ў канвертах».

Артыкул 243-2 «Падатковае махлярства» КК уводзіць адказнасць за прадстаўленне ўпаўнаважанаму органу дакументаў, якія ўтрымліваюць загадзя ілжывыя звесткі, альбо заведама непраўдзівыя звесткі ў мэтах неабгрунтаванага вяртання падаткаў, збораў пры адсутнасці больш цяжкага злачынства, што пацягнула прычыненне шкоды ў буйным памеры або ў асабліва буйным памеры.

Правядзенне тлумачальных, папераджальных і кантрольных мерапрыемстваў у гэтым кірунку падатковымі органамі будзе працягнута.

 

• Текст доступен на языке: Русский