Два тыдні таму на самай старой вуліцы вёскі Гародзькі, што ў Валожынскім раёне, спынілася машына. Пасажыркі, а з імі і вадзіцель, нейкі час перамаўляліся, штосьці абмяркоўвалі. Нарэшце дзверы салона адчыніліся і адтуль выйшла незнаёмка.
Да мясцовых жыхароў яна звярнулася па-польску. І адразу ж схамянулася: маўляў, ці зразумеюць яе? “Не хвалюйцеся, – уступіла ў размову з жанчынай Марыя Язерская, – я разумею ўсё, што вы гаворыце, хіба што размаўляць так бегла не магу”.

Жанчына паведаміла, што прыехалі яны з Польшчы, каб пазнаёміцца з гістарычнай радзімай сваіх продкаў. Маўляў, жылі яны калісьці тут. Дом быў вялікі, стаяў у парку. Пасля яшчэ назвала некалькі незнаёмых вяскоўцам прозвішчаў, спытала, ці ведаюць яны такіх людзей, і пайшла да машыны.

“Я вельмі хацела ёй дапамагчы, – расказвала мне ў той вечар Марыя, – ды жанчына спяшалася. Сказала толькі, што прырода ў нас вельмі прыгожая і што ў наступным годзе, такой жа парой, яны зноў прыедуць на ўрачыстасці ў Будслаў і абавязкова завітаюць у Гародзькі”.

“Раз дом іх стаяў у парку, значыць, у вёску прыязджалі нашчадкі паноў Ваўчацкіх альбо Курнатоўскіх”, – думаю пра сябе, а на наступны дзень з самай раніцы пачынаю гартаць падшыўку “Рэгіянальнай газеты”, зноў перачытваць матэрыял Алены Саламевіч “Вядомыя і невядомыя Гародзькі”.

Ураджэнка гэтай вёскі, яна ўжо шмат гадоў жыве ў Мінску, але не перастае цікавіцца гісторыяй свайго населенага пункта. У пошуках новага матэрыялу Алена і адкрыла сваім землякам панскі дом у Гародзьках. Тэлефаную ёй у Мінск, расказваю пра незвычайных гасцей. “Я думаю, што гэта хтосьці з Курнатоўскіх”, – кажа яна мне. І на наступны дзень паведамляе, што ў вёсцы была ўнучка Ірэны Курнатоўскай.

“Гэта ж трэба, – дзівіліся пасля людзі, – колькі часу прайшло, не адно пакаленне вырасла, а яны ўсё яшчэ памятаюць у родзе Курнатоўскіх Гародзькі. І калі не пані Ірэна, якая даўным-даўно, яшчэ ў 1939-м, уцякаючы ад савецкай улады, пакінула гэтыя месцы, то хоць яе ўнучка, але наведалася сюды”.

Ад іх сядзібы не засталося нічога. Перад адступленнем немцы знішчылі яе, падклаўшы пад вуглы чатыры міны. А вось ставы, пабудовы ў цяпер калгасным двары, склеп, масты яны ўбачылі. Уяўляю, як замірала сэрца гэтай жанчыны, калі яна хадзіла сцяжынкамі сваіх дзядоў і прадзедаў.

Што ні кажы, а цягне чалавека ў мясціны, дзе ён калісьці нарадзіўся і вырас. Кажуць, з гадамі яшчэ мацней, чым у маладосці. Адна знаёмая жанчына расказвала неяк, як ездзіла з сёстрамі на хутар, дзе нарадзілася. “Ад хаты застаўся толькі фундамент, – расказвала пасля яна, – і тры бярозкі, што раслі ў метрах дзесяці ад яе. Прытулілася да адной шчакой, успомніла ўсіх сваіх, заплакала. А пасля ўбачыла, што слёзы з вачэй змахвае і дачка”.

Чаму б і не. Да самай школы, пакуль бацькі пабудавалі кватэру ў горадзе, жыла яна ў бабулі. Пасля прыязджала на кожныя школьныя канікулы. Ды і будучы студэнткай, як толькі выдавалася хвілінка, спяшалася на хутарок.

Год таму, умацаваўшы фундамент старога бацькоўскага дома, на яго месцы сёстры пачалі будаваць новы. Пенсія блізка, у горадзе цесна, а суніц, саладзейшых за тыя, што раслі ў лесе ля бацькоўскай хаты, яны так нідзе і не знайшлі.

Марына СЛІЖ.