Люда – дзеўка вясковая. За сорак даўно пераваліла, а яна ўсё яшчэ саромеецца сваіх каранёў. І калі хто-небудзь пытаецца, адкуль родам, з загадкавым выглядам адказвае: “Месца нараджэння – Расія”.
Прычым тут Расія, я не зразумела па сённяшні дзень. Там што, вёсак, мястэчак няма? Ці яна думае, што людзі ўспрымаюць яе як карэнную масквічку, якую воляй лёсу закінула ў правінцыйнае Мала­дзе­чна. “Ненавіджу я вясковае жыццё і вясковы бруд, – часам садзіцца яна на любімага канька, – калі не прыедзеш да бацькоў, адных толькі і размоў: зрабі тое, дапамажы гэта”. “Не смяшы ты, – спыняю яе на паўслове, – ты ж сама казала, што маці з бацькам даўно ўжо ніякую гаспадарку не трымаюць. Бульбу ім садзіць і капае калгас, там жа яны і агародніну на ўсю зіму купляюць. Адной толькі і работы, што ката пакарміць”.

Яна “здаецца”, але доўга яшчэ ўспамінае, як у дзяцінстве пасвіла ў полі кароў і хадзіла з маці на балота па журавіны. Вядро вялікае, камары кусаюцца, ягады кіслыя, а ёй усё мала. Маўляў, пацярпі дачушка, яшчэ дзве жменькі назбірай.

“Ну, не разумею лю­дзей, ніяк не разумею, – тэлефануе яна мне ўся такая абураная ў сераду вечарам, – званю Іры на гарадскі тэлефон, а яна, аказваецца, па старым адрасе ўжо не жыве. Адразу я думала, што кватэру змяніла. Аказваецца – у вёску жыць пераехала. Во ўжо дзе пустая дзеўка, нічога ў галаве няма”.

“Якраз можа і ёсць, – разважаю я. – Сем гадоў, як здымаюць з мужам кватэру. Грошай, каб пабудаваць сабе жыллё, няма, работы маюць так сабе. А там – катэ­джык дадуць, ды і працу таксама. Агарод будуць садзіць, гаспадаркай абзавядуцца”. “Ідзі ты!” – злуецца жанчына і кладзе трубку.

Увесь вечар я думаю пра Іру. Добрую, самастойную жанчыну, якой так не пашчасціла ў жыцці. Замуж выйшла рана, за мужчыну, у якога была ад першага шлюбу дзяўчынка. Распісацца не змаглі, ён яшчэ не скасаваў шлюб з першай жонкай. Проста зрабілі вечар, на які запрасілі сваякоў, ды сталі жыць разам.

Былая вярнулася праз пяць гадоў. У першы ж дзень яна выкінула Ірыны рэчы са сваёй кватэры і сказала, каб яе нагі больш тут не было. Грамадзянскі муж не заступіўся, не пайшоў услед за ёй. Памірыўся з першай жонкай. Маўляў, чаго ў жыцці не бывае.

Доўгі час жанчына жыла адна. Ад сораму па першым часе нават баялася падняць на людзей вочы. Ёй ужо было за 30, калі сустрэла Стасіка. Распісаліся, знялі кватэру. Адразу ў іх нарадзіўся Сашка, пасля Ксюшка. Жылі цяжкавата. Перспектывы атрымаць жыллё не было, вось і вырашылі перабрацца ў вёску. Дзе, як казала Іра, можна адной палкай двух зайцаў забіць: і жыллё атрымаць, і, калі будзеш старацца, прадуктамі сябе забяспечыць.

Хто сказаў, што ім бу­дзе лёгка. Канешне ж, давядзецца ад рання да змяркання гнуць спіну і працаваць нават часам праз сілу. Бо ні што само па сабе не вырасце, на стале не з’явіцца.

У першыя гады жылі мы з мужам у інтэрнаце. У пяціпавярховым будынку не было ніводнага свабоднага пакойчыка. Займалі іх пераважна маладыя сем’і, якія толькі-толькі пачыналі станавіцца на ногі. 90-я гады былі на дварэ. У магазінах – пуста, у кашальках – купоны і талоны, па якіх, выстаяўшы чэргі, куплялі калготкі дзецям, цукар, мыла, манныя крупы.

“Трэба ў вёску вяртацца”, – любіла казаць адна мая знаёмая. “Ні за якія грошы”, – крычала на яе другая. І, пералічыўшы ўсе перавагі гарадскога жыцця, звычайна падагульвала: “На вадзе і хлебе сядзі, а горада не кідай”. Так, як яна, думала тады і я. Цяпер, напэўна б, не была такой катэгарычнай…

Марына СЛІЖ.