“Калі трыццаціградусная спёка пратрымаецца яшчэ дні два, я загіну”, – скардзіцца мая знаёмая, якая жыве на пятым паверсе дома, у якім няма тэхнічнага паверха. “А я загіну сёння, хвілін гэтак праз 15”, – трымаючы ў адной руцэ тэлефонную трубку, а ў другой відэлец, якім збіраюся пераварочваць рыбу, плачуся ёй.

“Ды не вары ты нічога, – вучыць жанчына, – я ў спёку сваіх наогул не кармлю. Закінула ў халадзільнік гародніны, сыру, палку кілбасы. Так і перабіваемся. Бутэрбродамі, чаем”.

“Чаю яно, канешне, папіць можна, – пярэчу ёй. – Але зімой. А ў 30-градусную спёку лепш бы кваску, ды з халадзільніка. “Квасу не нап’ешся, а чай уратуе”, – кажа мая субяседніца і паспешліва развітваецца. А я, выціраючы з ілба буйныя кроплі поту, стаўлю на пліту, ад якой і без таго ідзе дух як ад мартэнаўскай печы, чайнік.

“Знайшлі праблему, сонца ім залішне, – абураецца жанчына, седзячы на лаўцы перад домам. Я вунь паляводам у калгасе працавала. Якая тады была тэхніка, усё ўручную. Сена варочалі, зграбалі, буракі калгасныя палолі, лён рвалі. Усё на сонцы. І здаровыя былі. Слова “ціск” рэдкі чалавек ведаў”.

“Дык усё ж мяняецца, – кажу ёй, – цяпер і сонца нездаровае, і экалогія не тая”. “Сонца нармальнае, – злуецца жанчына, – людзі ненармальныя. Ніхто і нішто ім дагадзіць не можа. Горача – дрэнна, холадна – таксама бяда”.

Абдумваючы яе словы, падымаюся па лесвіцы ў кватэру. Пераступаю парог прыхожай, кідаю позірк на тэрмометр. “Два-а-а-ццаць дзевяць”, – гаворыць ён мне. Расчыняю наскрозь акно на кухні, у дзіцячым пакоі. Прахалоды як не было, так і няма. Злуючыся, іду ў душ, які хоць на паўгадзіны, але выратоўвае.

“Наш Васька ўсё лета спіць у склепе, – расказвае маці пра свайго сына. – Як наездзіцца за рулём па калгасных палях, як напячэцца, дык ледзь жывы дадому прыцягваецца. Памыецца, пад’есць і ў склеп. А там жа так добра, так лёгка”.

Адны мае знаёмыя, перад тым, як легчы спаць, мочаць у халоднай вадзе вялікія махровыя ручнікі і імі накрываюцца. Другая сям’я, ратуючыся ад спёкі,  завешвае вокны тоўстымі пакрываламі. Гаспадыня кажа, што яны не прапускаюць сонца і ў спальні заўсёды халадок.

Косця цяпер адпачывае на дачы. Удалечыні ад гарадскога шуму, гарачага асфальту і вечна незадаволенага начальніка. Начуе ў садзе, на раскладушцы. Кажа, што тут не так горача, як у доме, ды і паветра свежае.

Аднае ночы яму не спалася. То камар які прычэпіцца, то сабака голас падасць. Устаў, накінуў на плечы белае прасцірадла, закурыў. А суседу ў гэты час, даруйце за падрабязнасці, да ветру прыспічыла. Забег за хлеў – і анямеў. Стаіць у Косцевым садзе белы прывід, толькі вочы свецяцца.

Напужаўся мужчынка. Раніцай цешчы расказаў. І, як кажуць, пайшло-паехала па ўсім дачным пасёлку. “Сёння ў садзе начаваць не будзеш, – сказала вечарам Косцю жонка. – Учора Сашка нейкае страшыдла там бачыў. Яшчэ не хапала, каб задушыла”. Косця баязліўцам не быў, але спрачацца не стаў. Навошта выпрабоўваць лёс? Тры ночы пакутаваў у цесным доміку побач з жонкай пад коўдрай. А на чацвертую, нарэшце, дапёр, што за прывід хадзіў па яго садзе…

Марына СЛІЖ.