У гэтай сям’і ведаюць дакладна: цяпер, калі ўсе здаровыя, усё будзе добра. Але ацаніць вагу гэтых слоў могуць толькі яны – людзі, якія паднялі сваіх дзяцей на ногі.

Шэсць гадоў таму сям’я Суднікаў з пасёлка Чысць была самай звычайнай: мама Марына працавала на “Забудове”, тата Юра працаваў будаўніком у Мінску, старэйшы сын, Жэня, збіраўся паступаць у ВНУ, а малодшы, Дзіма, павінны быў пайсці ў школу.
Аднойчы Марына заўважыла, што Дзіма накульгвае на адну ножку, яму ўвесь час балела калена. Адвялі ў паліклініку. Аказалася, што ў хлопчыка рэдкае захворванне, доктар з досведам адразу сказаў, што праблема з суставамі, дыягназ – хвароба Пертаса.
–    Дзіця здаровенькае, бегае, у садок ходзіць, а табе кажуць, што трэба афармляць групу інваліднасці… Ты проста не ведаеш, што рабіць, прыгадвае Марына. – Не разумееш, што наогул адбываецца. І тут галоўнае, каб у гэты момант знайшліся людзі, якія змаглі б падказаць, дапамагчы.
Бяда прыйшла не адна
І ў гэты ж час у сям’ю прыйшла яшчэ адна бяда: муж зламаў абедзве нагі.

– Што ў нас дома было: на адным ложку тата з загіпсаванымі нагамі, на другім ложку Дзіма, – прыгадвае жанчына. – Гэта быў вельмі цяжкі час, але паверце мне: у свеце шмат добрых людзей. Вельмі дапамагаў старэйшы сын, ды і цяпер дапамагае. Як паступіў у БДУ на біёлага, пайшоў працаваць вартаўніком. Цяпер на чацвертым курсе, працягвае працаваць, ён вельмі падтрымаў сям’ю.

З Бараўлянаў Суднікам прыслалі пацвярджэнне хваробы, Дзіму аформілі 2-ю групу інваліднасці. Знаёмыя падказалі, што з такім захворваннем прымаюць у рэабілітацыйным цэнтры на Валадарцы ў Мінску. Там сабралася палата дзетак з такім самым дыягназам. Ім нельга ні стаяць, ні сядзець, а толькі ляжаць з нагой на выцяжцы. Усе мамы, якія даглядалі там дзетак, сталі сапраўднымі сяброўкамі: дапамагалі адна адной, падтрымлівалі, давалі парады.

Здымак з нямецкага часопіса 2008 года, праз які сям’я дзякавала за падораную інвалідную каляску.

“А ў вас проста ножка”
– Першы раз, калі мы паехалі з Дзімам на Мінск, я сядзела каля яго ложка і проста плакала, – прыгадвае Марына. – Да мяне падышла медсястра і сказала, што я зараз перастану плакаць. Яна павяла мяне на трэці паверх, а там дзеткі, хворыя на лейкемію. Мамы на руках гэтых дзетак носяць. Адна з іх падышла да нас і сказала, што ін’екцыя, якая прадоўжыць яе дзіцяці жыццё на некалькі месяцаў, каштуе 600 долараў. Дзіця жыве, пакуль ёсць грошы. І гэтая мама кажа: “А ў вас проста ножка”. Я тады падумала: праўда ж, у мяне сіл хапае, мы разам з Дзімам усё зробім, мы выздаравеем! Дома думаеш, што тваё дзіця хворае – і ўсё. Трэба быць з людзьмі заўсёды.
Для лячэння Дзіму не трэба былі таблеткі і ўколы, лячыўся хлопчык, распрацоўваючы ножку. Лячэбная фізкультура, розныя працэдуры, і, самае галоўнае, плаванне – вось што паставіла хлопчыка на ногі.
Дзіма праляжаў у рэабілітацыйным цэнтры, потым перайшоў на мыліцы, год таму хлопчык упершыню пайшоў у школу – адразу ў пяты клас. Ён некалькі разоў ездзіў у санаторый ў Друскенікі, у Літву. Там арганізаваныя спецыяльныя ўмовы для лячэння хваробы Пертаса. Святлана ўпэўненая, што Дзіма вылечыўся менавіта дзякуючы літоўскаму санаторыю.
Мы здаровыя!
Сёлета 1 красавіка Дзіма атрымаў даведку, што ён здаровы.

–    Калі нам далі гэту даведку, я расплакалася, – са слязьмі на вачах гаворыць жанчына. – Я была гатовая крычаць на ўвесь свет, што МЫ ЗДАРОВЫЯ!!!

Але выздараўленне не значыць, што пра ногі хлопчык можа не клапаціцца. Ён выздаравеў, але каб з 30 гадоў у яго не пачаліся хваробы суставаў, Дзіму неабходна працягваць рабіць розныя працэдуры, напрыклад масаж. Але галоўнае – гэта плаванне, а ў Чысцінскай школе абяцаюць восенню адкрыць пасля рамонту басейн.
Для сям’і Суднікаў было вельмі важна, што іх падтрымлівалі блізкія. Знаёмы сям’і неяк арганізаваў, каб праз “Чырвоны Крыж” з Германіі прывезлі інвалідную каляску – і ў хлопчыка з’явілася магчымасць гуляць на паветры, самому перасоўвацца.

Дзіма з сябрам Нікітай.

Кожны бардзюр – перашкода
– Хаця і тут без цяжкасцей не абышлося, – уздыхае Марына. – У нас, канешне, для інвалідаў слабая магчымасць нармальна жыць. З каляскай кожны бардзюр – гэта перашкода, нават дадому нармальна не трапіш – дзіця трэба несці з пятага паверха на руках, а потым зноў наверх.
– Было крыўдна, – узгадвае той час Дзіма. – Усе дзеці гулялі, толькі я сядзеў дома.
Сяброўкі Марыны прыводзілі сваіх дзяцей, каб хлопчык, які атрымаў інваліднасць, не заставаўся без сяброў. Быў цэлы пакой дзяцей. Марына ставіла тазік бульбы фры, і хлопчыкі і дзяўчынкі разам гулялі, глядзелі мульцікі. Яны і цяпер самыя лепшыя Дзіміны сябры – Мікіта Францкевіч, Насця Бабіцкая, Сяргей Азаронак, Радзівон Мушавец, Міша Туктараў. Вельмі падтрымлівала сяброўка Святланы Ірына Бярозкіна, якая заўсёды дапамагала.
Потым пачалася школа, настаўнікі прыходзілі дадому вучыць Дзіму, а Марына адыходзіла на працу.
– Настаўнікам я ў душы маю такую падзяку, якую нават словамі перадаць не магу, – гаворыць маці. – Адзінае, што Дзіма почырк сапсаваў, бо вучыўся лежачы. Я асабіста кожнаму настаўніку дзякую і нізка кланяюся: Іне Ашурак, Алене Дзявятавай, Ірыне Федзінай, Клаўдзіі Барысік, Вользе Бальшавых. Бо яны нават не як настаўнікі адносіліся да Дзімы, а як мамы.
Дзе знікаюць мужчыны?
Самае страшнае, што калі ў сям’і з’яўляецца дзіця з інваліднасцю, бацька вельмі часта знікае. Мужчыны проста больш няма побач, ён кідае сям’ю. Марына за часы інваліднасці сына бачыла шмат такіх сямей.
– Жанчыны вельмі моцныя, бо ў нас проста няма права не ісці наперад, – разважае Марына Суднік. – Мы павінны забяспечыць магчымасць мужу зарабляць грошы, дзецям вучыцца і развіваць свае здольнасці. А мужчыны… Дзе знікаюць нашы мужчыны? Калі мы ляжалі ў Мінску, са сваім дзіцем там быў адзін мужчына. Калі ён зайшоў у аддзяленне, дзе ляжалі дзеткі, хворыя на ДЦП, то проста страціў прытомнасць. Галоўнае, каб дзіця ведала, што яго любяць: любіць мама, тата, сябры. І тады вашай сям’і нічога не страшна!

Дзіма першыя разы катаецца на веласіпедзе.

Што варта ведаць бацькам

Калі бацькі даведваюцца, што ў дзіцяці інваліднасць, яны не знаюць, якую падтрымку могуць атрымаць. Напрыклад, адна знаёмая Святланы паўтара года не ведала, што трэба афармляць інваліднасць. Жанчына і дзіця даглядала, і працавала. Адна жанчына выйшла на адпачынак па доглядзе за дзіцем-інвалідам, а яе сям’ю папрасілі вызваліць інтэрнат, які належаў прадпрыемству, у якім жанчына працавала.
Аформіўшы інваліднасць дзіцяці, вы атрымліваеце:
–    права  на бясплатны праезд дзіцяці і дарослага, які яго суправаджае,
–    ільготную чаргу на жыллё,
–    адзін раз на год бясплатную пуцёўку ў санаторый,
–    дапамогу па доглядзе за дзіцем-інвалідам (калі мама ідзе ў адпачынак)
–    пенсію, якую выплачваюць дзіцяці
–    калі мама працуе, то атрымлівае дапамогу сям’і, якая выхоўвае дзіця-інваліда.

Зоя ХРУЦКАЯ.