У Расіі праходзіць маштабная рэформа аховы здароўя, у аснове якой пераход да страхавой медыцыны. Пакуль з відавочных наступстваў – масавыя звальненні і закрыццё бальніц. Незадаволеныя лекары арганізоўваюць маштабныя акцыі пратэсту. Ці магчымая ў Беларусі рэформа аховы здароўя па прыкладзе расійскай, чаму беларускім бальніцам нявыгадны цяжкія хворыя? На ўмовах ананімнасці распавёў лекар адной з беларускіх бальніц.

Адны страты

– Якія праблемы сістэмы беларускай аховы здароўя вы ацэньваеце як найбольш сур’ёзныя?

– У нас нявыгадна лячыць цяжкага хворага. Адна справа, калі паступае хворы, напрыклад, з апендыцытам – апендыкc выдалілі, хворага выпісалі. І зусім іншая гісторыя, калі паступае пацыент з цяжкім захворваннем. Ён будзе ляжаць месяц, і яго лячэнне “з’есць” палову месячнага бюджэту бальніцы. Для бальніцы такія хворыя нявыгадныя, і калі ёсць магчымасць іх сапхнуць некуды…

 Пачакайце. Што значыць “спіхнуць”? Што значыць “не выгадна”  што за вызначэння ва ўмовах бясплатнай медыцыны?

– Бясплатнай, але не для бюджэту дзяржавы, правільна? На бальніцу вылучаецца нейкая сума грошай, і, зразумела, што яна абмежаваная і можа стаць яшчэ меншай – курс даляра змяніўся або падаражэлі нейкія паслугі. Але ў любым выпадку, бюджэт выдзелены і ён, як кавалак пірага, у вас у руках.

І вось паступае пацыент, які патрабуе больш сродкаў, чым звычайны хворы. Такіх пацыентаў можа быць дзесяць, а можа – дваццаць. Ніхто ж не ведае, што адбудзецца? Здарыцца грыпозная пнеўманія, і паступіць вялікая колькасць такіх хворых. А бюджэт жа завярстаны…

 Давайце на канкрэтным прыкладзе. Паступіў цяжкі хворы  як праходзіць лячэнне? Улічваючы яго кошт і абмежаванасць бюджэту, бальніца пачынае эканоміць на лячэнні?

– Для чаго ў шпіталі адміністрацыя? Каб трымаць і не пушчаць.

 Не разумею  што значыць “трымаць і не пушчаць”? Доктар хоча прызначыць якія-небудзь лекі, а яму не дазваляе адміністрацыя?

– Згоду на прызначэнне хвораму дарагіх лекаў прымае кансіліум з удзелам прадстаўнікоў адміністрацыі бальніцы. Намеснік галоўнага ўрача можа сказаць: “Я не дам гэтыя лекі!”. Гэта наша штодзённасць.

 Як гэта “не дам”, калі хворы мае патрэбу менавіта ў гэтым леках?

– Ну і што?.. Адміністрацыя скажа, што не трэба. А кваліфікацыю ўрача, які настойвае на такім лячэнні, можна паставіць пад пытанне. Такія рэчы адбываюцца. І потым – хто хоча сварыцца з кіраўніцтвам бальніцы? У нас былі сітуацыі, калі ўрач выпісваў дарагія лекі, і пацыент нават атрымліваў іх, таму што яно засталося ад памерлага напярэдадні хворага. Але адміністрацыя даведалася, і лекар атрымаў вымову за такі “фокус”.

Я хачу сказаць, што цяжкія хворыя – гэта, на самай справе, праблема для бальніцы, якая функцыянуе ў межах бясплатнай сістэмы аховы здароўя – такой, як беларуская. У страхавой медыцыне ўсё прынцыпова інакш, таму што за пацыентам ідуць грошы.

Розныя грошы, у залежнасці ад сістэмы страхавання, але ў любым выпадку, балючае для бальніцы – не шкода, а прыбытак. Так, выдаткі трэба тлумачыць – чаму ты ужыў тую ці іншую тактыку. А ўжываць трэба максімальна эфектыўнае лячэнне і стратэгію.

Бальніцы выгадна лячыць такога хворага, і яна нікуды яго не спіхне, таму што лячэнне аплачваецца страхавой кампаніяй. У Беларусі размовы аб страхавой медыцыне ідуць з пачатку 1990-х, але размовамі так усё і заканчваецца.

Мёртвыя душы

 Давайце вернемся да сітуацыі з цяжкім хворым. Адміністрацыя бальніцы адмовіла ў дарагіх леках  што потым?

– Выпісвае менш эфектыўны прэпарат.

Але разумееце, пытанне ў крытэрыях эфектыўнасці. Як яе ацаніць? У беларускай сістэме статыстыкі вельмі шмат хлусні. І на гэтай хлусні ўсё будуецца. Скажам, была ў нас эпідэмія свінога грыпу, але мы не ведаем дакладнай статыстыкі – колькі ўсяго памерла людзей, у якой бальніцы памерла больш, а дзе менш. А калі няма дакладных дадзеных, нельга сказаць, хто працаваў больш эфектыўна, хто менш.

 Вы хочаце сказаць, што самі лекары не ведаюць статыстыкі?

– Не. Мы не ведаем статыстыкі. Таму што ў Беларусі статыстыка не заяўная, а дырэктыўная. То бок па розных захворванняў мы не павінны выйсці за межы пэўнай колькасці смяротных выпадкаў. У адваротным выпадку мы іх хаваем пад іншымі дыягназамі. Так-так, гэта наша штодзённасць. Гэта наш паўсядзённы жах.

У нас нельга паміраць ад пнеўманій, нельга паміраць ад інфарктаў, ад цукрыцы – таксама нельга.

І пасля таго, як мы “схавалі” смерці ад інфарктаў, выходзяць вялікія начальнікі і кажуць, што, маўляў, мы перамаглі інфаркт. Хоць на самай справе гэта не адпавядае рэчаіснасці. Але калі мы хочам адпавядаць еўрапейскім паказчыках – а мы хочам, і яшчэ як хочам! – Трэба выкарыстоўваць вось такія метады.

Працяг на “Заўтра тваёй краіны”.

Аўтар – Марына Гуляева.