Гэтыя словы старшыні калгаса Піліпа Іванавіча Бялько 18-гадовы Валодзя Ігнатовіч з вёскі Радкоў на Гомельшчыне запомніў на ўсё жыццё.

Вечарам 11 ліпеня 1941 года Мар’я Сямёнаўна, матка Уладзіміра, пякла коржыкі. Ты­дзень таму яны адправілі на фронт галаву сямейства Якава Хведаравіча. Сёння торбачку рыхтавалі старэйшаму з трох сыноў. Пад нагамі круціўся малы Іванька, на двары нешта майстраваў сярэдні, Васіль.

З загада па 67-м гвардзейскім стралковым пал­ку ад 30 сакавіка 1945 года. “Ад імя Прэзідыума Вярхоўнага Савета Саюза ССР узнагароджваю медалём “За адвагу” … 5. Стралка 1-га стралковага батальёна гвардыі чырвонаармейца Ігнатовіча Ула­дзіміра Якаўлевіча за тое, што ён у наступальным баі 28.03.1945 у раёне населенага пункту Дзінары Салдускага павета Латвійскай ССР пры адбіцці контратакі праціўніка знішчыў са свайго карабіна двух нямецкіх салдат”.

Валодзя ўвесну працаваў, накіраваны сваім калгасам, на будаўніцтве вайсковага аэрадрома ў Бабровічах пад Калінкавічамі.

– Аднаго дня над намі нізка-нізка, – Уладзімір Якаўлевіч працягвае рукой злева направа, нібыта паказваючы вышыню палёту, – праляцелі нямецкія самалёты. Мо, фатаграфавалі, мо, што іншае… Толькі што аб’явілі: пачалася вайна. Ніхто нічога нам, калгаснікам, не скамандаваў. Начальства ўсё разбеглася – як і не было яго. Мы разышліся-раз’ехаліся на падводах па дамах. 

Вечарамі малады калгаснік Ігнатовіч дзяжурыў на давераным яму участку: паўднёвым канцы Радкова. Час ваенны. Трывожны. Раптам якія незнаёмцы з’явяцца. Трэба паведамляць ці старшыні калгаса, ці ў сельсавет у Валосавічы. 

Але было спакойна. Толькі родная вёска сцішана чакала нядобрых перамен, адпраўляючы спачатку старэйшых мужчын, а пасля і маладзейшых на невядомую яшчэ вайну. У адзін з вечароў загад збіраць дарожную торбу атрымаў і Валодзя Ігнатовіч ра­зам з сямю іншымі маладымі аднавяскоўцамі. З васьмярых вярнуліся дадому чацвёра.

Уладзімір Якаўлевіч Ігнатовіч, які праз пяць з невялікім гадоў цвёрда наважаны сустрэць сваё 100-годдзе, жыве цяпер у Вілейцы ў сям’і дачкі. З вялікай копіі армейскай фатаграфіі над яго ложкам на нас глядзяць маладыя і не зусім байцы і афіцэры. І гвардыі сяржант у адстаўцы Ігнатовіч цвёрда пералічвае: “У верхнім радзе Рашынскі, Сярогін, Унукаў, Ігнатовіч, Эрмель. Ніжэй Плашкін, Марозаў, Максімаў, Вадавозаў…”. Арыгінал фота ляжыць ва Уладзіміра Якаўлевіча сярод самых важных папер, якія ён штодня дастае і перакладае, успамінаючы сваё няпростае жыццё працягласцю амаль у стагоддзе.

– Я прайшоў усю вайну. Ад сорак першага да сорак пятага. Ваяваў у акопах са сваім кулямётам Дзегцярова. Адбіваў нямецкія атакі. Размініраваў палі. А ні куля, ні асколак мяне не закранулі, толькі аднойчы прабіла навылет мой шынель,

– расказвае 94-гадовы ветэран, які жыве цяпер у Вілейцы ў сваёй дачкі. – Можа таму, што калі я ішоў на вайну, мне ўслед суседка цётка Уліта шаптала замову. Мой бацька загінуў пад Смаленскам. Я застаўся. Пазней мне мама казала, што Уліта ў яе пыталася ў ліхія дні: “Па кім Мар’ічка плачаш, па Якаву?” – “Не, па Вало­дзю”. – “То не плач. Калі яны пайшлі, я глядзела ім услед. І мне так стала шкада твайго Валодзьку, ён жа самы маленькі з усіх, з-за рукзака не відно, то я лячыла і лячыла яго! Аж пакуль вочы бачылі. Вернецца Вало­дзя”.

Уладзімір Якаўлевіч сціхае і перапытвае ўжо каторы раз. Ці то ў суразмоўцаў, ці сам у сябе, сваёй памяці:

– А мо, і праўда, яна мяне так налячыла, што жывы вярнуўся?

Ужо ў 1946-м з медалём “За адвагу” на сваёй гімнасцёрцы гвардыі сяржант Уладзімір Ігнатовіч адчыніў дзверы бацькоўскай хаты, якая стаяла бы сірата ў амаль цалкам спаленым Радкове:

– Не пазнаяце?

І пачуўшы ў адказ нягучнае “Не”, прашаптаў сасмяглымі губамі:

– Гэта ж я, мама, ваш Валодзя.