Вось схіліўся над сваёй зброяй кулямётчык. А вось танкіст з запыленым тварам вылазіць з люка.

Шмат яшчэ вайсковых эпізодаў, увасобленых у пластык, могуць бачыць наведнікі музея Вялікай Айчыннай вайны ў Мінску. Якія адносіны маюць гэтыя дыярамы ў сталічным музеі да нашага рэгіёна?

Справа ў тым, што стварае іх выхадзец з Вілейшчыны мастак аддзела выстаў Юры Герасімовіч.

Чатыры гады таму ён пераехаў на радзіму бацькоў, у Беларусь, з Вільні. Пытаюся, чаму раптам з’явілася жаданне пакінуць Літву?

Мастак Юры Герасімовіч.

Мастак Юры Герасімовіч.

– Як вайсковец выйшаў на пенсію. У Беларусь пераехала дачка Ксенія. Яна сур’ёзна займаецца тут музыкай. Вось і я вырашаў пераехаць на радзіму бацькоў, – распавядае мастак.

20 гадоў, ад 1973 да 1993, аддаў службе ў паветрана-дэсантных войсках. Быў начальнікам клуба вайсковай часці і дырэктарам музея баявой славы. Заняткі мастацтвам сумяшчаў з работай вайскоўца.

 У Беларусі ж знайшлася праца, у якой аднолькава неабходнымі аказаліся і талент мастака, і веды вайскоўца. Ужо некалькі год Юры Уладзіміравіч працуе ў музеі Вялікай Айчыннай вайны.

З Вілейшчынай звязаныя ўспаміны пра дзяцінства і каханне

Карані мастака Юрыя Герасімовіча з Вілейшчыны. Маці і бацька Юрыя Уладзіміравіча з Крывога Сяла.

 З Вілейшчынай звязаныя і ўспаміны дзяцінства, і каханне. З будучай жонкай Раісай з вёскі Качанкі мастак пазнаёміўся на вясковых танцах, калі гасцяваў у бабулі.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Маляванне вабіла хлопца з дзяцінства. Хоць у сям’і прафесійна ніхто не маляваў, аднак у бацькоў здольнасці былі.

Мама, успамінае мастак, прыгожа малявала кветкі. А вось у бацькі лепш атрымоўваліся коні. Праўда, ні часу, ні магчымасці развіваць гэтыя таленты не было.

 У Вільні будучы мастак скончыў чатырохгадовую дзіцячую мастацкую школу. Пасля была служба ў войску.

Здавалася б, не да жывапісу салдату тэрміновай службы, але… І тут мастацкія здольнасці прыдаліся: прыйшлося ўдзельнічаць у стварэнні нагляднай агітацыі.

Адчуваючы, што заняткі маляваннем прыносяць задавальненне, Юры паступіў у дзяржаўны мастацкі інстытут у Літве. Тут вучыўся мастацкаму афармленню, графіцы, кераміцы, скульптуры і манументальнаму жывапісу.

Вайна, увасобленая ў пластык

Дыпломнай працай маладога мастака стала дыярама “Штурм Рэйхстага” плошчай 28 квадратных метраў. Каб перадаць да драбніц гістарычна важную падзею, Юры Уладзіміравіч ездзіў у камандзіроўкі, разглядаў іншыя дыярамы, шмат працаваў з архівамі . Вынік задаволіў майстра. Адчуванне было такое, быццам сам знаходзішся ў баі, кажа мастак.

“Штурм Рэйхстага”, па словах мастака, – адна з дзвюх прац, якія пакінулі глыбокі след у яго душы і творчасці. Другая дыярама – “Дэсант у наступленні” плошчай 45 квадратных метраў.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Калі стваралі экспазіцыю ў новым будынку музея Вялікай Айчыннай вайны, Юры Герасімовіч прымаў удзел у мантажы дыярам “Абарона Мінска 25-28 чэрвеня 1941 года” і “Мінскі кацёл”. Ён афармляў залу “Нашчадкі Вялікай Перамогі” і ствараў інсталяцыю “Партызанская зенітка”.

Нешта скласці, нешта разламаць: як мастак “гуляе ў салдацікаў”

Для стварэння дыярам мастак набывае спецыяльныя наборы дэталяў. У вялікіх каробках іх можа быць да 400. Тут і маленькія салдацікі, і танкі, і зброя. Усе яны пластыкавыя, непрыгляднага шэрага колеру.

Тэхніку і салдат трэба расфарбаваць, кожнаму намаляваць правільную форму, усё расставіць у патрэбных месцах. Мадэлі варта крыху “састарыць”, “запыліць”. Нешта скласці, а нешта і наадварот разламаць. Напрыклад, калі трэба паказаць пабітую баявую машыну.

Каб гістарычна правільна паказаць нейкую падзею ваеннага часу, Юры Уладзіміравіч карыстаецца матэрыяламі навуковых супрацоўнікаў музея, а таксама ўласным прафесійным досведам. Вайсковай тактыкай ён захапляўся заўсёды.

У планах мастака – дыярама “Абарона Магілёва” памерам паўтара на два метры.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Ці не закінуў мой субяседнік жывапіс, займаючыся стварэннем баёў з пластыку. Не, – упэўнена адказвае ён.

Па-ранейшаму малюе партрэты, нацюрморты. А на пейзажах часта паказаная маляўнічая прырода роднай Вілейшчыны.

Працы неаднойчы выстаўляліся, у тым ліку ў Вілейцы і ў Маладзечне.

Дзед з Крывога Сяла загінуў пад Ольштынам

25 студзеня 1945 года на вайну з Крывога Сяла пайшоў дзед Юрыя Герасімовіча Васіль Сільвановіч. Дамоў ён не вярнуўся.

– Яшчэ ў Вільні я па сваіх каналах даведаўся, што дзед загінуў і пахаваны пад Ольштынам, у Польшчы, – распавядае мастак пра тое, як вайна закранула яго сям’ю. – Хацелася, канешне, пабачыць, дзе ён пахаваны. Але да гэтага часу не атрымалася.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Быў на вайне і дзядзька Юрыя Герасімовіча Анатоль Герасімовіч. Ён пасля вайны вярнуўся і жыў ў Крывым Сяле, меў баявыя ўзнагароды.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.

Фрагмент дыярамы. Фота забяспечанае Юрыям Герасімовічам.